HSE و بهداشت حرفه ای دانشگاه علوم پزشکی یزد( The Yazd Occupational Safety and Health&HSE)

 

طرح مقدماتی پروژه شبکه جمع آوری فاضلاب

 

 

1- ویژگی طرح های جامع:

منظور از طرح جامع این است که کلیه جوانب طرح مورد توجه قرار گرفته و در هر مورد راه حل هایی ارائه کرده است. یک طرح جامع باید آینده نگر باشد ؛ یعنی نیازهای فعلی و نیازهای آتی را مدنظر قرار دهد بطوریکه پی از اجرا بتواند نیازهای آخرین سال عمر طرح را تامین نماید. یعنی اگر به عنوان مثال پیش بینی شده عمر طرح 30 سال باشد باید در سی امین سال بهره برداری از طرح مشکلی بوجود نیامده و طرح قابل بهره برداری باشد. همچنین یک طرح جامع باید با مطالعه انجام شود یعنی تمام جزئیات و فاکتورهای موردنیاز دقیقا مطالعه شود، به عنوان مثال اگر طرح ما یک طرح جامع درخصوص فاضلاب باشد بایستی روشهای جمع آوری فاضلاب ، تصفیه فاضلاب و دفع فاضلاب مورد مطالعه قرار گرفته و همچنین با راه اندازی طرح آزمایشگاهی کلیه ضرایب مورد نیاز ، فرمولهای تصفیه باید تعیین شده و مورد بررسی قرار گیرد.

2- محتوای طرح جامع:

مانند هر طرح جامع دیگر شامل مراحل زیر است:

1-    پیشنهاد طرح توسط وزارت خانه یا سازمان مربوطه

2-    تصویب طرح توسط هیات دولت یا شورای برنامه ریزی

3-    تعیین مهندس مشاور جهت انجام مطالعات فاز صفر یا مرحله شناسایی

4-    تعیین یا اصلاح مطالعات فاز صفر توسط کارفرما یا وزارتخانه مربوطه بانظر مهندس مشاور

5-    تعیین مهندس مشاور جهت انجام مطالعات فاز یک یا مرحله مطالعات توجیهی

6-    تایید یا اصلاح مطالعات فاز یک توسط کارفرما یا وزارتخانه مربوطه با نظر مهندس مشاور

7-    تعیین مهندس مشاور جهت انجام مطالعات فاز دو یا مرحله طراحی

8-    تایید یا انجام تغییرات لازم در طراحی های صورت گرفته توسط کارفرما یا وزارتخانه مربوطه با نظر مهندس مشاور

9-    تعیین پیمانکار جهت اجرای طرح از طریق مناقصه

10-      تعیین دستگاه ناظر جهت نظارت بر حسن انجام کار

11-      ارائه خدمات مهندسی مشاور و آموزش عملیات نگهداری توسط ارگان مسئول

12-      راه اندازی و شروع بهره برداری موقت از طرح

13-      ارزیابی عملکرد و راندمان طرح

14-      تحقیقات

15-      بهره برداری دائم و همیشگی از طرح

3- مراحل اجرای طرح:

معمولا طرح های جامع فاضلاب در سه یا چهار مرحله به بهره برداری میرسد؛ بدین ترتیب که در مرحله اول پیمانکار یک سوم شهر را زیر پوشش شبکه جمع آوری فاضلاب برده و همزمان با ان تاسیسات تصفیه فاضلاب مربوط به یک سوم فاضلاب جمع آوری شده به کار می افتد، یعنی در هر مرحله ، عملیات جمع آوری و تصفیه هردو با هم انجام میشود. در مرحله دوم و سوم نیز دو سوم باقیمانده شهر زیر پوشش می رود و مرحله چهارم را مرحله توسعه می نامند ، یعنی همزمان با توسعه و گسترش شهر انجام می گیرد.

4- نحوه ارائه گزارش طرح جامع:

اصل گزارش در واقع واسطه ای بین مشاور و کارفرما است و مجموعه گزارش ها میتواند راهنما و راهگشای امور باشد. همچنین گزارش تا حدود زیادی مبین کیفیت کار انجام شده و نمودار شخصیت سازمان یا شخصی است که ان را تهیه کرده است. گزارشی که ارائه میگردد باید دارای صفحه ، عنوان ، فهرست مندرجات، خلاصه گزارش و تنه اصلی باشد. در صفحه عنوان ، مشخصاتی از قبیل عنوان گزارش ، نام تهیه کننده گزارش ، نشانی و تاریخ تهیه گزارش باید قید شود. خلاصه گزارش معمولا در فصل اول گزارش آورده می شود و در نخستین پاراگراف ان مجوز انجام مطالعات قید میشود، سپس هدف طرح، روشها ، برداشتها ، نتایج و پیشنهادات به اجمال ذکر میشود. تنه اصلی گزارش معمولا فصل بندی شده و هر فصل به یک موضوع اختصاص می یابد . آوردن ارقام ، شواهد و اطلاعات خام فراوان در تنه اصلی گزارش و حتی در ضمائم ضرورت ندارد و معمولا ارقام و جداول محاسباتی تحت عنوان پشتوانه گزارش توسط شرکت مهندس مشاور بایگانی می شود تا در صورت لزوم در دسترس باشد .

علاوه برگزارش اصلی که به طور مختصر بدان اشاره کردیم ، شکل دیگری از گزارش موسوم به گزارش کوتاه وجود دارد . گزارش کوتاه در واقع یاد آور اصل گزارش است و فلسفه وجودی گزارش کوتاه یا چکیده این است که گاهی با آمدن مقامات عالی وزارت یا یک شخصیت دولتی به منطقه ، روابط عمومی سازمان ذیربط از شرکت یا مهندس مشاور میخواهد که گزارش کوتاه را تهیه و ارائه نماید.


طرح جامع

Master Plan

طرح دفع پساب

Disposal

طرح تصفیه فاضلاب

Treartment

طرح جمع آوری فاضلاب

Colection

مطالعات شناسایی

Phase 0

مطالعات توجیهی

Phase 1

مرحله طراحی

Phase 2

مرحله بهره برداری

Operation Stage

مرحله اجرای طرح

Phase 3

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


نمودار مراحل مطالعه ، طراحی و اجرای طرح جامع فاضلاب شهری


فصل دوم

نحوه ارائه گزارش فاز صفر یا گزارش مطالعات شناسایی

 

تهیه و ارائه گزارش فاز صفر عمدتا در مورد طرح های جامع کشاورزی مرسوم می باشد ولی در ارتباط با طرحهای جامع فاضلاب برای شهر بزرگی چون تهران لازم به نظر میرسد ، در بعضی طرح ها ، مرحله شناسایی و مرحله توجیهی باهم ادغام می شوند، یعنی مطالعات فاز صفر و فاز یک در هم ادغام شده و در واقع گزارش فاز یک از نظر محتوی شامل گزارش فاز صفر نیز می باشد.

گزارش فاز صفر عمدتا موارد زیر را شامل می شود:

1-  تهیه اطلاعات کلی: این اطلاعات شامل وسعت محل ، میزان جمعیت ، تراکم جمعیت ، طول و عرض جغرافیایی ، وضعیت راههای مواصلاتی ، شرایط آب و هوایی ، وضعیت آبرسانی موجود، شناسایی مصالح موجود در محل ، تهیه فهرست نقشه ها و عکس های هوایی موردنیاز .

2-  شناسایی نواقص و کمبودهای بهداشتی و اولیت بندی آنها: کلیه نواقص و کمبودهایی که موجب پیشنهاد و تصویب طرح جامع گردیده است ، در این مرحله مورد بررسی قرار گرفته و اولیت بندی می شودو لازمه این کار بازدید از محل ، تماس با مسئولین محلی و صحبت با مردم خواهد بود. در این بازدیدها نتایج مثبت و منفی اجرای طرح و همچنین امکان اجرای طرح باید مورد بررسی قرار گیرد.

3-  بررسی و ارائه پیشنهادات در رابطه با مبانی کلی طرح: منظور از مبانی کلی طرح شامل دوره طرح ، برآورد جمعیت ، مشخص ساختن طول کلی کانال های جمع آوری فاضلاب ، بررسی مقدماتی روشهای تصفیه با توجه به شرایط آب و هوایی محل ، بررسی مقدماتی روشهای جمع آوری فاضلاب ، بررسی مقدماتی روشهای دفع پساب ، برآورد اجمالی هزینه ها ، تعیین زمان لازم برای مطالعه و طراحی و اجرای طرح موردنظر می باشد.

4-  مطالعه و بررسی وضعیت اکولوژیکی منطقه: یک طرح جامع فاضلاب بخصوص فاز صفر ان نیاز به بررسی اکولوژیکی دارد ، چراکه همه موجودات زنده برای ادامه زندگی به آب نیاز دارند ولی آب آلوده بجای زندگی موجب مرگ موجودات می شود.ریختن فاضلاب تصفیه نشده به آبهای پذیرنده علاوه بر سایر آلودگی های محیطی موجب میشود در اثر بالارفتن درجه حرارت میزان انحلال اکسیژن کم شده و از طرفی نیز مصرف اکسیژن در آب افزایش یابد. از جمله مطالبی که از نظر اکولوژیکی و از نظر اقتصادی جای بحث داشته مسئله کنترل جمعیت است .

5-  تعیین ضرورت اجرای طرح های جامع فاضلاب شهری: در گزارش فاز صفر لازم است ضرورت اجرای طرح جامع فاضلاب مورد توجه قرار گیرد . این نکته قابل ذکر است که تامین آب مورد نیاز مردم ، به عنوان یک شاخص بهداشتی شناخته میشود و در این رابطه تامین آب سالم یک اقدام بهداشتی است. دفع فاضلاب خام بطور گسترده ، در زمینهایی که نفوذپذیری زیادی دارند علاوه بر مسائل فنی که برای زمین در پی خواهد داشت ، موجب آلودگی ابهای زیرزمینی میشود و از نظر اکولوژیکی مخاطرات زیادی ببار می آورد و از سویی خلاف مقررات و قوانین محیط زیست می باشد.

 

فصل سوم

محتوا و نحوه گزارش فاز یک یا گزارش مرحله توجیهی

 

معمولا گزارش فاز یک در چهار قسمت خلاصه می شود:

1-    مطالعات پایه

2-    مطالعات مربوط به جمع آوری فاضلاب

3-    مطالعات مربوط به تصفیه فاضلاب

4-    مطالعات مربوط به دفع نهایی فاضلاب یا استفاده مجدد

 

*1- مطالعات پایه : شامل موارد زیر است:

- مطالعات و شناسایی اوضاع عمومی منطقه

- مطالعات زمین شناسی و خاک شناسی

- مطالعات مربوط به آب و هوا شناسی

- مطالعات مربوط به کیفیت فاضلاب

- مطالعات مربوط به جمعیت ، توسعه و تراکم

 

الف- مطالعات و شناسایی اوضاع عمومی منطقه:

پارامترهایی که در این زمینه بررسی میشود به شرح زیر است:

1-    وضعیت راههای ارتباطی و موقعیت توپوگرافی منطقه

2-    اوضاع سیاسی ، اقتصادی و فرهنگی منطقه شامل سطح سواد ، میزان درآمد و ...

3-  وضعیت آبرسانی منطقه در شرایط فعلی ، میزان مصرف سرانه آب ، کیفیت آب مصرفی و منبع تامین آب(مقدار سرانه برای این طرح 150 لیتر در روز در نظر گرفته شده است. )

4-    اوضاع کشاورزی ، دامپروری و صنعتی منطقه و نوع محصولات تولیدی

5-  اوضاع بهداشتی منطقه شامل امکانات خدماتی ، درمانی ، بیماریهای شایع در منطقه ، میزان مرگ و میر کودکان زیر یکسال ، تعداد پزشکان و ...

6-    وضعیت دفع فاضلاب در شرایط فعلی و میزان تولید فاضلاب و رابطه ان با مصرف سرانه آب

7-    مصالح ساختمانی موجود در محل

8-    طول و عرض جغرافیایی و ارتفاع از سطح دریا

 

ب- مطالعات زمین شناسی و خاک شناسی:

در طرح های جامع فاضلاب شهری هدف از مطالعات زمین شناسی و خاک شناسی بشرح زیر است:

1-    یافتن گسل های طبیعی زمین: عمدتا از طریق پیمایش و از طریق عکس های هوایی میسر میشود. در طراحی و احداث ابنیه فاضلاب، شناسایی گسل ها بسیار مهم است و اگر غفلت شود شاهد آلودگی آبهای زیرزمینی خواهیم بود.

2-    تعیین جنس خاک و مقاومت زمین: مقاومت زمین بر حسب کیلوگرم بر سانتی متر مربع بیان میشود و این مقاومت پس از انجام آزمایش نمونه ها در آزمایشگاه مکانیک خاک تعیین میشود. جهت تامین نمونه ها لازم است حفاری هایی صورت بگیرد که حفاری در غالب حفر چاههای گمانه انجام میشود. در مورد عمق چاههای گمانه نیز گفته شده که باید این عمق در ارتباط با شبکه جمع آوری تا حدود 5 متر و در ارتباط با محل تلمبه خانه و سایر تاسیسات تا حدود 10 متر از سطح زمین حفر شود.

3-    تعیین سایر خواص و ویژگی های خاک: یکی از عواملی که بر خوردگی لوله ها تاثیر دارد خواص فیزیکی ، شیمیایی و مکانیکی خاک است. که هر سه می توانند موجب خوردگی خارجی لوله ها گردند. درجه خوردگی خاکها از نظر مکانیکی به میزان فشردگی و اندازه ذرات بستگی دارد.

4-  تهیه نقشه : تهیه نقشه زمین شناسی نیازمند بررسی های صحرایی و کارهای دفتری زیاد و طاقت فرساست. هر نقشه طولی معادل با 55 کیلومتر و عرضی معادل با 45 کیلومتر را پوشش می دهد و لذا هر نقشه مساحتی معادل 2500 کیلومتر را شامل میشود ، برای انجام مطالعات فاز یک و فاز دو به دو دسته نقشه نیاز داریم ؛ نقشه های دسته اول ، نقشه هایی هستند که مقیاس ان به وسعت شهر بستگی دارد و این نقشه ها باید بتوانند تمام شهر را نشان دهند، مقیاس های مطلوب برای شهرها بین 20000/1 الی 50000/1 و برای روستاها بین 2000/1 تا 2500/1 می باشد.این نوع نقشه ها باید دارای رقوم ارتفاعی و در عراضی بدون عوارض مسکونی دارای خطوط تراز مناسب باشد تا بتوان شیب های طبیعی را تعیین نمود. نقشه های دسته دوم ، نقشه هایی هستند که معمولا وجود ندارند و باید توسط تیم نقشه برداری انجام شود و مقیاس آن 250/1 الی 500/1 است. این نقشه ها معمولا برای تهیه نقشه های اجرایی شبکه جمع آوری فاضلاب مورد نیاز بوده و در این گونه نقشه ها لازم است فاصله نقاطی که رقوم ارتفاعی آنها مشخص شده است بیش از 60-50 متر نباشد.(مقیاس نقشه این گروهیک هزارم میباشد)

 

ج- مطالعات مربوط به آب و هوا شناسی:

شامل موارد زیر است:

1- بررسی وضعیت اقلیمی: از نظر جغرافیایی و اقلیمی جهان به 5 منطقه تقسیم میشود؛ * منطقه منجمد شمالی * منطقه معتدله شمالی * منطقه حاره * منطقه معتدله جنوبی * منطقه منجمد جنوبی.

2- درجه حرارت: یافتن میانگین درجه حرارت ماهیانه و سالیانه ، درجه حرارت حداقل و حداکثر ماهیانه و سالیانه ، تعداد روزهای آفتابی در سال ، تعداد روزهای یخبندان در سال ، عمق یخبندان در طراحی شبکه و لوله گزاری مورد نیاز است.

3- تعیین شدت بارندگی: تعیین شدت بارندگی ماهیانه و سالیانه از نظر حداقل ، حداکثر و متوسط

4- تعیین سرعت و جهت باد: از عوامل موثر در سیکل هیدرولوژی و عامل اصلی نقل و انتقال رطوبت هوا بوده و همچنین بر روی تبخیر و تعرق تاثیر زیادی دارد. از نظر طرحهای جامع فاضلاب اطلاعات مربوط به بادهای غالب و جهت ان حائز اهمیت است ، بویژه اگر تصفیه به روش برکه تثبیت یا روش بی هوازی صورت گیرد باید تصفیه خانه در محلی ساخته شود که بادهای غالب بوی ناشی از فرآیندهای تصفیه را به خارج از شهر یا روستا منتقل کند.

5- بررسی وضعیت تشعشات خورشیدی در منطقه

6- تعیین مقدار تبخیر و تعرق ماهیانه

 

د- مطالعات مربوط به کیفیت فاضلاب:

به منظور شناسایی فاضلاب و تعیین برخی فاکتورهای طراحی لازم است مشخصات فیزیکی ، شیمیایی و بیولوژیکی فاضلاب معین شود و لذا باید از فاضلاب نمونه برداری کرده و آزمایشات مربوطه را انجام دهیم.

 آزمایشات فاضلاب شامل : آزمایشات فیزیکی ، شیمیایی و بیولوژیکی می باش. منظور از آزمایشات فیزیکی همان آزمایش و تعیین مقدار جامدات معلق ، جامدات کل ، جامدات قابل ته نشینی (در30 دقیقه) ، درجه حرارت ، رنگ و بو است. آزمایشات شیمیایی شامل DO ، BOD ، COD ، قلیائیت ، کلرو ... است. آزمایشات بیولوژیکی شامل تک یاختگان ، ویروسها ، موجودات گیاهی و حیوانی و...

 

و- مطالعات مربوط به جمعیت ، توسعه و تراکم:

سرشماری های عمومی که در کشور ما در هر ده سال یکبار انجام میشود اطلاعات ارزنده ای جهت برآورد جمعیت در اختیار میگذارد. در رابطه با جمعیت و برآورد آن ، تراکم و توسعه شهر نیز مطرح است.

طرح جامع توسعه شهری: در طرح جامع شهر جهت مسیر گسترش شهر ، میزان گسترش ، تراکم جمعیت و جمعیت آینده شهر پیش بینی شده و میتوان مبنای خوبی برای مطالعات طرح فاضلاب شهر باشد.

برآورد جمعیت: پس از تعیین عمر طرح لازم است جمعیت طرح تخمین زده شود. در رابطه با تخمین جمعیت روشهای مختلفی وجود دارد و اصولا تخمین جمعیت به عوامل زیادی از جمله : رشد طبیعی جمعیت ، رشد مطلق جمیعت و ... بستگی دارد. یکی از روشهای برآورد جمعیت استفاده از فرمول مقابل است:  Pn=P0(1+r)n

در پروژه گروه ما برآورد جمعیت با استفاده از فرمول بالا به شرح ذیل می باشد:

ضریب رشد r

جمعیت (نفر)

سال سرشماری

-

500

1335

5

814

1345

4

1205

1355

4.5

1871

1365

6

3350

1375

5

5456

1385

4.9rave=

-

-

4.9

7626

1392

4.9

25216

1417

دوره طرح = 25 سال 

 

تراکم جمعیت: پیش بینی پراکندگی جمعیت در یک ناحیه یا یک شهر غالبا ضروری است وتجربه نشان داده است که در چند سال اخیر فرهنگ آپارتمان سازی و آپارتمان نشینی در اکثر شهرهای ایران رونق گرفته است . و در کنار رشد جمعیت شاهد افزایش تراکم جمعیت شهرها هستیم  . بنابراین علاوه بر پیش بینی جمعیت برای آینده ، لازم است میزان تراکم جمعیت نیز در آینده معین شود . در شهرها افزایش جمعیت معمولا باعث افزایش تراکم و نیز گسترش شهر می شود.

 

*2- مطالعات مربوط به جمع آوری فاضلاب:

 پس از انجام مطالعات پایه در فاز 1، مبحث جدیدی که در آن باید پیشنهادات خود را با تکیه بر مطالعات انجام شده ارائه بدهیم مطرح مي شود. این پیشنهادات میتواند بعدا در اختیار مهندس طراح قرار گرفته و مبنای کارهای بعدی او باشد.                                                                         

الف- بررسی روشهای جمع آوری فاضلاب :

اصولا دو یا سه روش برای جمع آوری فاضلاب میتوان در نظر گرفت :

1-    سیستم جداگانه جمع آوری فاضلاب بهداشتی از فاضلاب سطحی:

مزایای این سیستم : دبی ورودی به تصفیه خانه فاضلاب کم میشود؛ به عمل تصفیه روی سیلاب نیاز نخواهد بود؛ آب رودخانه آلوده نمی شود؛ قطر لوله ها کم میشود؛ چنانچه نیازی به کاربرد ایستگاه پمپاژ داشته باشیم حجم کمتری از فاضلاب پمپ شده و این موجب صرفه جویی میشود.

معایب: در اثر پایین بودن قطر لوله ها ممکن است گرفتگی لوله پیش بیاید؛ اجرای دو سیستم لوله کشی مجزا پرهزینه است؛ کانال های جمع آوری فاضلابهای سطحی تنها در هنگام بارندگی مورد استفاده قرار میگیرد.

2- سیستم مشترک جمع آوری فاضلاب بهداشتی و فاضلاب سطحی:

مزایای این سیستم: قطر لوله ها زیاد وامکان گرفتگی لوله ها کم است؛ فاضلاب بخاطر اختلاط با سیلاب رقیق میشود؛ از آنجا که تنها یک خط لوله کار گذاشته میشود ارزانتر است؛ تعمیر و نگهداری شبکه نیاز به لوازم لوله بازکنی پیچیده ندارد.

معایب: سیلاب با فاضلاب مخلوط شده و آلودگی محیطی را پیش می آورد؛ در روزهای بارانی شبکه خوب عمل میکند و در مواقع دیگر بخاطر زیاد بودن قطر مجاری تامین سرعت خودشستشویی مشکل است؛ بخاطر زیاد بودن قطر لوله های بکار رفته در شبکه حمل و نقل آنها مشکل است؛ در اثر رگبارهای شدید پیش بینی نشده ممکن است شبکه نتواند تمام سیلاب را منتقل کند.

 3- سیستم مرکب:

مزایا: در زمینه گرفتگی لوله های فاضلاب مشکلی وجود ندارد، در این سیستم واحدهای مسکونی مجازند آبهای سطحی خود را به فاضلابرو وارد نمایند، این سیستم مزایای هریک از دو سیستم یادشده قبلی را دارد.

معایب: بار وارد بر پمپها و واحدهای تصفیه اندکی بالاتر است؛ ممکن است جریان فاضلاب در طی فصول خشک کم باشد.

انتخاب روش جمع آوری:

عوامل متعددی وجود دارد که لازم است قبل از تصمیم گیری در مورد کاربرد هریک از روشهای فوق بررسی های لازم صورت گیرد. باتوجه به شرایط اقتصادی کشور و با توجه به اینکه دراغلب نقاط ایران آب و هوای بارانی در طول سال وجود ندارد، لذا میتوان سیستم مجزا را پیشنهاد نمود.

علاوه بر موارد یاد شده ممکن است موضوعات دیگری در انتخاب روش جمع آوری موثر باشند.

انتخاب الگوی جمع آوری:

الگو و یا روشهایی که شبکه اصلی فاضلاب بر مبنای آن انتخاب و طرح میگردد به عوامل زیر بستگی دارد: - پستی و بلندی و سایر عوارض طبیعی منطقه – نوع سیستم جمع آوری – روش تصفیه و دفع پساب و محل تصفیه خانه.

برای جمع اوری فاضلاب چندین الگوی مختلف وجود دارد که از مهم ترین انها میتوان به موارد زیر اشاره کرد:

= الگوی شعاعی = الگوی تقاطعی = الگوی بادبزنی = الگوی ناحیه ای = الگوی عمودی.

 

ب) تعیین فاکتورهای طراحی:

یکی از اهداف مطالعات فاز یک تعیین فاکتورها و اطلاعات لازم برای طراحی می باشد.

1- دوره طرح: تعیین دروه طرح به عمر مفید مصالح بکار رفته بستگی دارد . هرچه عمر مفید لوله یا مصالح بیشتر باشد. می توانیم دوره طرح را افزایش دهیم، همچنین در صورتی که بخواهیم دوره طرح را معین کنیم باید مصالحی انتخاب نماییم که عمر مفید ان جوابگوی دوره طرح مورد نظر باشد . بنابراین تعیین دوره طرح و انتخاب مصالح ، لازم و ملزوم یکدیگر می باشند ولی از طرف دیگر بخاطر هزینه زیاد و مشکلات اجرایی و ترافیکی سعی براین است که همیشه دوره طرح را حداکثر مقدار ممکن بحساب آورند.

عوامل تاثیرگذار بر دوره طرح:

 

-        آهنگ رشد جمعیت

-        کیفیت راهبری و بهره برداری

-        احتمال وقوع بلایا

-        ملاحظات اقتصادی

-        جنس لوله

2- انتخاب جنس لوله:

در انتخاب جنس لوله نکات زیر باید مدنظر باشد:

-        سهولت در حمل و نقل

-        مقاومت در برابر خوردگی داخلی و خارجی

-        نحوه اتصال لوله به لوله

-        هزینه تهیه و نصب

-        مقاومت ساختمانی برای تحمل بار

-        قطر لوله و عمر مفید لوله

3- فاصله منهول ها:

منهول یا آدمروها دهانه های بازدید هستند که برای دسترسی به شبکه فاضلاب ساخته می شوند این منهول ها باید به گونه ای ساخته شوند که در زمان بهره برداری چنانچه گرفتگی بوجود آمد کارگران بتوانند با بکارگیری لوازم و ابزارهای مربوطه این گرفتگی را برطرف کنند. تعیین ادمرو برای موارد زیر قطعی و اجباری است:

-        جایی که قطر لوله تغییر کند

-        جایی که شیب لوله تغییر کند

-        محل تقاطع چند لوله

-        در ابتدای خط لوله

-        در جایی که مسیر لوله انحنا پیدا کند

-        در جایی که عمق لوله تغییر کند، یعنی جایی که لوله فرعی با عمق کمتر به شبکه وصل شود.

-        در جایی که خط لوله طولانی می شود

4- عمق ترانشه:

مهمترین عواملی که در تعیین عمق ترانشه مورد توجه قرار میگیرد، درجه حرارت محیط ، جنس زمین ، محدودیت قطر. اگر جنس زمین سخت و سنگی باشد نمیتوان حفاری و گود برداری را در اعماق زیاد ادامه داد و در صورتیکه دمای محیط در زمستان سرد باشد برای جلوگیری از یخ زدگی لوله باید سعی شود لوله در اعماق زمین قرار گیرد تا از سرما محفوظ باشد. در صورتیکه ساختمانها دارای زیرزمین باشند باید حتی المقدور لوله فاضلاب در ارتفاعی قرار گیرد که فاضلاب زیر زمینها به لوله فاضلاب سوار شوند.

5- عرض ترانشه:

باتوجه به قطر لوله انتخاب میشود، اگر قطر لوله کمتر از 400 میلیمتر باشد عرض ترانشه از رابطه

b = da+(2×0.2) بدست مي آيد. و در صورتیکه قطر لوله بین 400 تا 1750 میلیمتر باشد عرض ترانشه از رابطه b= da+2n بدست مي آيد.

6- سرعت جریان فاضلاب:

جریان فاضلاب در کانال از طرفی موجب اعمال تنش بنام تنش شویندگی بر دیوارها و کف کانال میشود، این تنش در اثر نیروی کشش آب پدید می آید و باید سعی شود که تنش اعمال شده محدود بوده و موجب فرسودگی کانال نشود. جریان فاضلاب در ساعات مختلف شبانه روز متفاوت می باشد بنابراین سرعت فاضلاب در ساعات مختلف شبانه روز متفاوت می باشد پس تعیین سرعت حداقل و حداکثر و خودشستشویی لازم است.

سرعت حداقل: عبارتست از حداقل سرعت لازم برای اینکه مواد فاضلاب ته نشین نشوند، این سرعت برابر 0.3 متر بر ثانیه بوده و برای جلوگیری از ته نشین شدن ذرات شن و ماسه موجود در فاضلاب این سرعت 0.6 تا 0.75 متر بر ثانیه می باشد.

سرعت حداکثر: با سرعت حداکثر باتوجه به مقدار جریان و باتوجه به قطر انتخابی ایجاد میشود و در طراحی باید سرعت حداکثر باتوجه به جنس لوله از مقادیر زیر بیشتر نباشد:

- برای لوله های سفالی لعابدار 10 متر بر ثانیه

- برای لوله های بتنی و فولادی 12-6 متر بر ثانیه

- برای لوله های آزبست سیمانی 6 متر بر ثانیه

- برای لوله های پی وی سی و پلی اتیلن 5 متر بر ثانیه

سرعت خود شستشویی: سرعتی که بتوان به کمک آن مواد ته نشین شده را در کانال شستشو داد و در هر روز حداقل یکبار سرعت فاضلاب به این سرعت برسد.

7- تعیین ضریب حداکثر جریان روزانه

8- قطر لوله ها: قطر لوله های فاضلاب از روی حجم کل فاضلاب شهر و روستا و شیبی که لوله از ان عبور میکند محاسبه شده و در گزارش فاز یک ارائه میگردد.

9- آماده سازی بستر لوله: پس از حفر ترانشه با استفاده از بیل مکانیکی لازم است که کف ترانشه تسطیح گردیده و سپس با دوربین ترازیابی شده و با شیب های داده شده در نقشه مقایسه شود.

10- تعیین مقدار فاضلاب: با توجه به دوره طرح ، جمعیت طرح ، جمعیت فعلی ، وسعت فعلی و گسترش شهر و با داشتن دبی مراکز آموزشی ، اداری ، خدماتی و صنعتی ، میتوان دبی فاضلاب را بر حسب مترمکعب در روز برای شرایط فعلی و در آخرین سال طرح ارزیابی نمود.

11- تعیین تقریبی طول شبکه فاضلابرو: از روی نقشه میتوان طول تقریبی مسیرهای شبکه را بدست آورد و در مرحله ی برآورد هزینه مورد استفاده قرار داد.

12- زمان تمرکز و شدت بارندگی : این دو فاکتور را میتوان در خلال انجام مطالعات پایه بدست آورد، ولی معمولا طراح مقدار زمان تمرکز را 10 تا 15 دقیقه به حساب می آورد.

13- تعیین دبی تاسیسات

14- تعیین ضریب تبدیل آب به فاضلاب: در مناطقی که مردم به صورت آپارتمانی زندگی میکنند، درصد بالایی از آب مصرفی به فاضلاب تبدیل میشود. معمولا این ضریب را اکثرا 80 درصد به حساب می آورند. ولی در پروژه این گروه بعلت روستایی بودن منطقه 70 درصد درنظر گرفته شد.

15- دبی نشت آب: ورود و یا خروج آبهای زیرزمینی نسبت به مجاری فاضلابرو از طریق اتصالات را نشت آب گویند. وقتی لوله فاضلاب پایین تر از سطح آبهای زیرزمینی قرار گرفته باشد، در این صورت احتمال نشت آب به داخل لوله ها بیشتر است. مقدار نشت آب به عواملی چون طول لوله های فاضلاب ، جنس لوله ، نوع اتصالات و سطح آبهای زیرزمینی بستگی دارد. میزان نشت آب برای شرایط معمولی بین 15000 تا 75000 لیتر در هر کیلومتر خط لوله در روز فرض میشود.

16- تعیین مساحت حوزه آبریز: مساحت حوزه آبریز و یا منطقه تحت پوشش هر لوله توسط پلانیمتر مشخص میشود.

17- تعیین ضریب جریان سطحی: این ضریب در تعیین دبی ناشی از ریزش های جوی بکار میرود که برای سطوح مختلف مقدار متفاوتی دارد که در جدول زیر آمده است:

نوع سطح

ضریب

سقف های شیروانی

98.-96.

سقف های مسطح آسفالت یا موزاییک

95.-90.

خیابان های آسفالت یا بتنی

9.-85.

زمین های سنگ چین بدون فاصله یا آجری

85.-75.

زمین های سنگ چین با فاصله

6.-25.

زمین های با پوشش ماکادام

6.-25.

زمین هایی با پوشش شنی

3.-15.

زمین های چمنی سبز و زمین های باغچه

1-.05.

ج) توجیهات اقتصادی و برآورد هزینه ها:

در مطالعات فاز یک معمولا روش های جمع آوری و یا استفاده از نوع لوله یا سایر شرایط طراحی مورد بررسی قرار میگیرد و در شرایطی که دو یا چند شیوه از نظر شرایط فنی و اجرایی و راندمان تقریبا یکسان باشند در این صورت برای انتخاب گزینه مطلوب معمولا هزینه ها باهم مقایسه شده و گزینه ارزانتر انتخاب خواهد شد. بنابراین اجرای طرح های عمرانی تاسیساتی علاوه بر هزینه سرمایه گذاری اولیه هزینه هایی را با عنوان زیر دربر دارد:

1-    هزینه های بهره برداری و نگهداری

2-    هزینه استهلاک

*3- مطالعات مربوط به تصفیه فاضلاب:

جهت پرهیز از مشکلات تصفیه فاضلاب در آینده ، کلیه طرح های جامع فاضلاب و بخصوص گزارش فاز یک که عمدتا مربوط به مطالعه طرح های جامع می باشد ، بایستی به دقت مطالعه شده و روش تصفیه ای که پیشنهاد میشود دقیقا مبتنی بر شرایط اقلیمی و آب و هوایی و ویژگی های فاضلاب آن شهر است.

بررسی روشهای تصفیه فاضلاب شهری:

انتخاب هریک از روش های تصفیه و درجه تصفیه فاضلاب بستگی به شرایط دفع پساب ، شرایط محیطی (از قبیل رطوبت و درجه حرارت) و روش دفع دارد.

الف) تصفیه هوازی : این روش شامل تصفیه فاضلاب به کمک لاگون های هوادهی ، لجن فعال ، صافی چکنده و دیسک چرخان می باشد.

ب) تصفیه بی هوازی : شامل تصفیه فاضلاب به کمک سپتیک تانک ، ایمهاف تانک و تصفیه توسط زمین می باشد. روشهای تصفیه بی هوازی برای شهر های بزرگ مفید نخواهد بود ، چراکه راندمان تصفیه در مورد این گونه روشها بسیار پایین می باشد ولی کاربرد این روشها برای تصفیه فاضلاب جوامع کوچک قابل مطالعه و قابل بررسی است .

 همچنین کاربرد لاگون های هوادهی یا برکه های تثبیت نیز به خاطر زیاد بودن مساحت زمینی که نیاز دارد و همچنین بخاطر اینکه مقدار زیادی از فاضلاب تبخیر شده و این مسئله در مناطق با آب و هوای خشک فاقد هرگونه توجیه اقتصادی است ولی در صورتیکه تصفیه فاضلاب برای یک شهرک یا یک روستای بزرگ مطرح باشد، در اینصورت میتوان تصفیه فاضلاب را به کمک برکه تثبیت مورد بررسی قرار داد. روش تصفیه فاضلاب به کمک دیسک چرخان نیز اغلب برای صنایع و یا جوامع کوچک کاربرد دارد.

 

تصفیه فاضلاب به روش لجن فعال:

روش لجن فعال در واقع هوادهی فاضلاب است که در طی ان مواد قابل تجزیه بیولوژیکی تجزیه شده و توده بزرگی از مواد قابل ته نشین بوجود می اید. در این روش عمل هوادهی جهت تامین اکسیژن موردنیاز توده بیولوژیکی و هم جهت اختلاط فاضلاب با لجن برگشتی صورت میگیرد . همچنین در این روش پس از انجام عمل تصفیه مقدماتی ، فاضلاب وارد تانک هوادهی شده و در حین هوادهی مواد آلی محلول طی فرایند جذب سطحی به مصرف باکتری ها رسیده و مواد آلی کلوئیدی نیز تحت عمل آنزیم های باکتری به مواد محلول تبدیل شده و سپس جذب سطحی خواهد شد و بدین ترتیب جمعیت میکروبی زیاد پدید می آید.

تصفیه فاضلاب به روش صافی چکنده:

صافی چکنده در واقع محفظه ای است که انباشته از کلوخ های سنگی یا پلاستیکی که فاضلاب روی آنها پاشیده می شود و لایه ی نازکی از فاضلاب بر روی سنگها تشکیل می شود و سپس به صورت قطراتی به سمت پایین جریان می یابد . این لایه نازک مدتی بر روی سنگ باقی مانده و اکسیژن هوا را جذب کرده و فرصت می دهد تا میکروارگانیسم های هوازی عمل متابولیسم خود را انجام دهند.

مزایای این روش:

-        قدرت نیترات سازی در این روش زیاد است

-        بهره برداری از تصفیه خانه ساده است

-        مخارج نگهداری صافی چکنده نسبتا کم است

-        غلظت مواد آلی در لجن کمتر است و بنابراین هضم لجن ناشی از این روش ساده تر است

-        بخاطر بالا بودن غلظت میکروبی سیستم می تواند افزایش ناگهانی آلودگی فاضلاب را به خوبی تحمل کند.

معایب این روش:

-        کاربرد این روش موجب رشد مگس روی صافی و ایجاد بوی نامطبوع می نماید

-        راندمان حذف بی او دی در این روش کمتر از راندمان حذف بی او دی در روش لجن فعال می باشد.

-        کیفیت پساب در این روش از نظر تصفیه پایین تر از کیفیت پساب خروجی تصفیه خانه می باشد.

-        این روش در مناطق سردسیر قابل اجرا نیست.

تعیین فاکتورهای طراحی:

یکی از اهداف مطالعات فاز یک تبیین فاکتورها و اطلاعات لازم برای طراحی می باشد، یعنی علاوه بر مطالعات پایه لازم است بعضی ارقام و فاکتورهای طراحی از طریق ایجاد طرح پایلوت مشخص شوند ویا اینکه بعضی از این ارقام و فاکتورها را از روی تصفیه خانه شهر مجاور و یا تصفیه خانه با شرایط مشابه بدست آورد و ارقام فوق را مبنای کار قرار داد . فاکتورها و موادی که در این مورد تعیین و معرفی می شوند به شرح زیر است:

1- موقعیت محل تصفیه خانه: محل تصفیه خانه حتی المقدور بهتر است مسطح باشد و ثانیا اینکه سعی شود این موقعیت طوری باشد که فاضلاب بدون پمپاژ و با نیروی ثقل به محل تصفیه خانه برسد. همچنین این محل باید طوری انتخاب شود که بادهای غالب منطقه بوی حاصل از لجن را به خارج از شهر یا روستا منتقل کندو در اطراف تصفیه خانه بهتر است واحد مسکونی نباشد.

2- وسعت محل تصفیه خانه : وسعت محل تصفیه خانه به روش تصفیه بستگی دارد یعنی استفاده از روش برکه تثبیت به وسعت زمین بیشتری نیاز دارد.

3- تعیین ارتفاع آزاد: در حوضچه های ته نشینی و هوادهی و سایر تاسیسات لازم است علاوه بر ارتفاعی که معمولا مملو از مایع می گردد ارتفاع خاصی نیز به عنوان ارتفاع آزاد درنظر گرفته شود تا در مواقع بحرانی و یا در مواقع وزش باد محتویات داخل حوضچه ها بر روی محوطه تصفیه خانه ریزش نکند. تعیین ارتفاع آزاد تا حدودی به سرعت وزش باد بستگی دارد و هرچه سرعت باد بیشتر باشد ارتفاع آزاد هم بیشتر در نظر گرفته میشود که بین 0.7 تا یک متر تعیین شده است.

4- تعیین مشخصات فاضلاب تصفیه شده: مشخصات فاضلاب خروجی با توجه به شیوه دفع فاضلاب مشخص میشود یعنی با در نظر گرفتن روش دفن میتوان مشخصات مطلوب را برای پساب تعیین کرد و در گزارش فاز یک قید نمود.

5- تعیین روش تصفیه و دفع لجن: برای تصفیه لجن روشهای مختلفی وجود دارد . در برخی موارد لجن را تغلیظ کرده و سپس از کیک خشک شده لجن به عنوان کود استفاده میشود و یا میتوان کیک خشک شده را در محل دفن زباله شهری دفن کرد. و یا با حفظ کلیه جوانب بهداشتی آن را به مصرف دام ، طیور و ماکیان برسانند.

6- تعیین ضرایب کینتیکی: این ضرایب را میتوان هم از طریق طرح پایلوت آزمایشگاهی و هم از کتب و مقالات مختلفی که برای شرایط آب و هوایی مختلف ارائه شده است استخراج کرد ولی طرح پایلوت از دقت و اطمینان بیشتری برخوردار است.

7- درجه حرارت: در صورتیکه شرایط آب و هوایی بسیار سرد و یا بسیار گرم باشد ، میتوان با استفاده از فرمول های ارائه شده درجه حرارت درجه حرارت فاضلاب را در داخل تانک هوادهی محاسبه کرد. تا برای تعیین ضرایب از آن استفاده بعمل آید.

*4- مطالعات مربوط به دفع فاضلاب:

آخرین مرحله ای که در یک طرح جامع باید مورد بررسی و تحلیل قرار گیرد موضوع دفع فاضلاب می باشد لذا لازم برای پساب خروجی از تصفیه خانه چاره اندیشی نماییم و این چاره اندیشی در تعیین روشهای دفن در گزارش فاز یک تحقق خواهد یافت.

روشهای دفع پساب در شکل زیر آمده است:

پساب شهری

مصارف غیرشرب

مصرف شرب

محصولاتی که خام به مصرف میرسند

شنا

قایقرانی

مصارف صنعتی

ماهی گیری

 

ذخیره سازی آب

باغ میوه و تاکستان

تولید بذر و علوفه و پنبه

محصولاتی که عمل طبخ روی آن انجام میشود

پرورش ماهی

مصارف کشاورزی

مقاصد تفریحی

مصارف عمومی

مصارف خاص

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


قطر لوله(mm)

جنس لوله

سرعت(m/s)

سرانه مصرف(lit/day)

ضریب تبدیل آب به فاضلاب

200

PE

0.7

150

0.7

ضریب رشد جمعیت

مقیاس نقشه

مقدار نشت(lit/Km day cm)

جمعیت تحت پوشش در ابتدای طرح

فرمول ضریب پیک

4.9

1:1000

1.25

0.8

 =5/P 0.167μ

فرمول شیب لوله

فرمول قطر لوله

فرمول دبی کنترل

فرمول دبی طراحی

تراکم جمعیت

Q= A×V

جمعیت تجمعی ابتدا×متوسط سرانه×0.8×0.7×1.25×ضریب پیک

جمعیت تجمعی انتها×متوسط سرانه×1×0.7×1.25× ضریب پیک

 مساحت/جمعیت

شیب زمین

 

مقدارn

فرمول برآورد جمعیت

دوره طرح

فاصله 2 منهول/ اختلاف ارتفاع2منهول

 

0.013

25 سال

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

+ نوشته شده در  دوشنبه پانزدهم تیر 1388ساعت 18:33  توسط مهرزاد ابراهیم زاده | 
 
صفحه نخست
پروفایل مدیر وبلاگ
پست الکترونیک
آرشیو
عناوین مطالب وبلاگ
درباره وبلاگ
مهرزاد ابراهیم زاده هستم عضو گروه بهداشت حرفه ای دانشگاه علوم پزشکی کردستان و مدرس و مشاور دوره های مختلفIMS,5S ,ISO9000,OHSAS 18000, ISO14000, HSE-MS در صنایع و مراکز آموزشی مختلف و ممیز و سرممیز ایمنی و HSE. این وبلاگ جهت آشنایی دانشجویان و مهندسان بهداشت حرفه ای با مباحث روز رشته تهیه وتنظیم شده است و امیدواریم که مشکلات عزیزان این رشته را تا حدودی برطرف سازد . از تمامی اساتید دوران تحصیلی به ویژه آقایان دکتر غلامحسین حلوانی - دکتر ابوالفضل برخورداری - دکتر سید جلیل میر محمدی - دکتر هوشنگ مهرپرور -خانم دکتر لوک زاده - مهندس مرتضی مرتضویی و همچنین از همکاران گرامی آقایان دکتر امید گیاهی - دکتر بهزاد شاهمرادی - مهندس جمشید خوبی و مهندس دویشی کمال تشکر را دارم.با نظرات خوبتان در جهت بهبود مطالب وبلاگ به ما کمک کنید.

به دلیل سوء استفاده کپی برداران در وبلاگ کپی برداری ممنوع می باشد لذا در صورت درخواست هر کدام از مطالب با ارسال پیام به مدیر وبلاگ مطالب به ایمیل شما ارسال
می شود.
در پایان باید متذکر شوم که وبلاگ به صورت شخصی می باشد و فقط جهت احترام به اساتید محترم و زحمت کش به نام دانشگاه علوم پزشکی یزد نامگذاری شده است.

با عضویت در خبرنامه وبلاگ از مزایای ویژه مانند: دریافت رایگان وسریع مطالب-آگاهی از جدیدترین اخبار بهداشت حرفه ای و .... بهرمند خواهید شد.

مدیر وبلاگ:مهرزاد ابراهیم زاده

شماره های تماس:
09135201302


emhrzad@yahoo.com
mehrzad2012@live.com

نظر یادتون نره .


نظر یادتون نره.


نظر یادتون نره.


نظر یادتون نره.


Mehrzad has a top profile

پیوندهای روزانه
The Yazd-Iran Occupational Safety and Health Blog
وبلاگ بهداشت محیط یزد
پوسترهای ایمنی
آرشیو پیوندهای روزانه
نوشته های پیشین
هفته سوم اسفند 1393
هفته چهارم مرداد 1393
هفته دوم تیر 1393
هفته چهارم خرداد 1393
هفته دوم اردیبهشت 1393
هفته اوّل اردیبهشت 1393
هفته چهارم فروردین 1393
هفته دوم اسفند 1392
هفته سوم دی 1392
هفته اوّل دی 1392
هفته چهارم آبان 1392
هفته دوم آبان 1392
هفته اوّل آبان 1392
هفته چهارم مهر 1392
هفته چهارم شهریور 1392
هفته چهارم مرداد 1392
هفته سوم تیر 1392
هفته چهارم خرداد 1392
هفته دوم خرداد 1392
هفته چهارم اردیبهشت 1392
هفته سوم اردیبهشت 1392
هفته اوّل اردیبهشت 1392
هفته چهارم فروردین 1392
هفته دوم فروردین 1392
هفته سوم بهمن 1391
هفته دوم بهمن 1391
هفته اوّل بهمن 1391
هفته چهارم دی 1391
هفته سوم دی 1391
هفته دوم دی 1391
هفته اوّل دی 1391
هفته چهارم آذر 1391
هفته دوم آذر 1391
هفته سوم آبان 1391
هفته دوم آبان 1391
هفته اوّل آبان 1391
آرشيو
آرشیو موضوعی
کلیات بهداشت حرفه ای
عوامل فیزیکی زیان آور محیط کار
عوامل شیمیایی زیان آور محیط کار
ارگونومی
سم شناسی
بیماری های ناشی از کار (طب کار)
ایمنی (برق - داربست....
فصلنامه علمی تخصصی طب کار
مقالات بهداشت حرفه ای
The Yazd-Iran Occupational Safety and Health Blog
جزوه بیوشیمی عمومی موسسه دکتر خلیلی
جزوه آزمون کارشناسی و کارشناسی ارشد بهداشت حرفه ای
تازه های کتاب بهداشت حرفه ای
وبلاگ بهداشت محیط یزد
منابع کنکور کاردانی به کارشناسی بهداشت حرفه ای
MSDS مواد
MSDS تمام مواد
پاورپوینت(ایمنی-بیماریهای ناشی از کار-سم شناسیو...
همایش های مربوط به (بهداشت حرفه ای و HSE ,...
پوسترهای ایمنی
بیماریهای ناشی از کار
HSE و مطالب مختلف راجع به آن
پیوندها
ILO
yahoo
google
ACGIH
NIOSH
OSHA
msn
وبسایت مجله علمی پژوهشی تخصصی طب کار
بهداشت حرفه ای البرز
بهداشت حرفه ای ساوه
مهندس مهران قلعه نوعی
بهداشت حرفه ای تهران(رسول توکلی)
مطالبی در مورد HSE
آقای دکتر تیمور اللهیاری
بهداشت حرفه ای زنجان
ایمنی و بهداشت حرفه ای IOHAS
سایت موژ(درباره بهداشت محیط،بهداشت حرفه ای وایمنی صنعتی)
آموزشی NIOSH و OSHA
ایمنی و بهداشت حرفه ای SKLF
HSE , HSE (هوبان)
ایمنی و بهداشت حرفه ای مشهد
مهندسی بهداشت حرفه ای خانم چاپانی
ايمني صنعتی وبهداشت حرفه ای-OHSAS
بهداشت حرفه ای و ایمنی صنعتی شبستر
سایت موژ
عادل شکری
خلیل کریمی
سايت H.S.E – مهندس احمدوند
انجمن علمي ايمني صنعتي(ISA)
جستوجوگر MSDS
دانلود پروژه های بهداشت حرفه ای
پیشگیری از حوادث ناشی از کار(محمد زنگنه)
بهداشت حرفه ای کاشان-مشهد
بهداشت حرفه ای و سلامت کارگر
وبلاگ خانم مهندس رحيمي نژاد
مهندس رادفر
ايمني و بهداشت ماهشهر
ایمنی و بهداشت صنعتی
بهداشت حرفه ای ابهر
بهداشت حرفه ای
وبلاگ دانشجویان داروسازی شیراز
بهداشت محیط دانشگاه تهران و ایران
ایمنی و بهداشت حرفه ای آمل
بهداشت حرفه اي سبزوار
انجمن بهداشت و ایمنی شغلی کردکوی
بهداشت محیط
سايت ايمني
بهداشت حرفه ای نوین(حمید ابراهیمی)
کمیته بین المللی کنترل عفونت
بهداشت حرفه ای و ایمنی صنعتی
مدیریت بهداشت ؛ ایمنی و محیط زیست آبادان
وبسایت SKLF
بهداشت ﺣﺮﻓﻪ ای و اﯾﻤﻨﯽ
به وبلاگ بهداشت، ایمنی و محیط زیست زاگرس
 

 RSS

POWERED BY
BLOGFA.COM

Display Pagerank





Powered by WebGozar