HSE و بهداشت حرفه ای دانشگاه علوم پزشکی یزد( The Yazd Occupational Safety and Health&HSE)

  

گزارش کار انواع کالیبراسیون 

*کالیبراسیون گازمترتر توسط بطری ماریوتی  

*کالیبراسیون گازمتر خشک توسط گازمترتر کالیبره شده        

*کالیبراسیون گازمتر خشک توسط گازمترتر کالیبره شده    

*کالیبراسیون روتامتر توسط فلومتر حباب صابون و گازمتر تر   

 

 

 

 

 

آزمایش  کالیبراسیون گازمترتر توسط بطری ماریوتی

مقدمه :

گازمترتر : ظرفی استوانه ای شکل است که در آن یک طبلک چهار یا شش پره ای قرار دارد و در آب نیمه غوطه ور است . در مرکز یا محیط هر بخش (اتاقک ) یک سوراخ وجود دارد  هوا از مرکز وارد شده و از سوراخ محیطی خارج می شود هوایی که وارد اتاقک می شود باعث سبک شدن آن شده و پره ها را به سمت بالا  حرکت می دهد .

                           

پر و خالی شدن متناوب اتاقک ها باعث گردش طبلک می شود . تعداد گردش طبلک متناسب است با حجم هوایی که از گاز متر عبور کرده است . وسیله دارای صفحه ای مدرج است که نتیجه را توسط عقربه ای که حرکت دارد بر حسب واحد حجم بیان می کند . گاهی نیز این مقدار به صورت دیجیتال ارائه می شود . حجم آب در درون گاز متر باید مقدار معینی باشد که این مقدار توسط دریچه ای در قسمتی از دستگاه کنترل می شود . این وسیله دارای ترازی است که از طریق آن و پایه های دستگاه را تراز می نمایند . برای پر کردن آن باید آب را پس از تراز نمودن دستگاه از ورودی آب تا سرریز شدن آن از دریچه تنظیم به درون دستگاه بریزید .

بطری ماریوتی : بطری ماریوتی جزء استاندارد های اولیه می باشد . این بطری وسیله ای تقریبا مشابه اسپیرومتر است و از ظرفی که دارای یک ورودی آب  در بالای دستگاه ( ورودی هوا نیز در همان قسمت ورودی آب است ) و خروجی آب که در پایین آن قرار دارد تشکیل شده است .درون این بطری را با آب پر می کنند . زمانی که شیر خروجی آب باز باشد آب از دستگاه خارج شده و به همان مقدار حجم ، هوا از ورودی هوا داخل می شود . چنان چه حجم مقدار آب خروجی را داشته باشیم می توانیم حجم هوای وارد شده به دستگاه را محاسبه کرده و بدین وسیله دستگاه مورد نظر را از نظر حجم هوای آن کالیبره می کنیم .

چرا گازمترتر را کالیبره می کنیم ؟ : اندازه گیری دقیق و صحیح فلو و حجم یکی از مراحل مهم در نمونه برداری و تجزیه بوده و از اهمیت زیادی برخوردار است زیرا هر گونه خطا که در تعیین حجم هوای نمونه برداری اتفاق افتد ، به دلیل تغییر در مقدار واقعی آلاینده اعتبار و صحت اندازه گیری را از بین می برد . وسیله های مورد استفاده در نمونه برداری به سه شکل وسایل با استاندارد اولیه ، وسایل با استاندارد میانی و وسایل با استاندارد ثانویه موجود می باشند . وسایل با استاندارد میانی و ثانویه پس از مدتی به خاطر تعمیر یا تعویض قطعه ای از دستگاه ، استفاده های مکرر و... دارای خطای دستگاهی می گردند . میزان این نوع خطاها را می توان به وسیله کالیبراسیون توسط وسایل با استاندارد اولیه یا میانی به دست آورد و به عنوان ضریب خطا (K) در تصحیح خطای نمونه برداری استفاده نمود .

تعریف کالیبراسیون : تعیین رابطه واکنش یا پاسخ یک وسیله ی اندازه گیری با مقادیر استاندارد از پارامتر مورد اندازه گیری .

گازمترتر نیز جزء وسایل استاندارد ثانویه بوده و در بعضی موارد ( نظیر مواردی که در بالا ذکر شد) برای نشان دادن حجم واقعی دچار خطا می گردد .

نحوه کالیبره نمودن گازمترتر توسط بطری ماریوتی :

از صحت و سالم بودن ماریوتی اطمینان حاصل می کنیم و درون آن را پر از آب می کنیم . آن گاه خروجی گاز متر را توسط لوله رابط به ورودی بطری ماریوتی وصل می کنیم و از عدم وجود نشتی در مدار اطمینان حاصل می کنیم . ابتدا مقداری از آب بطری ماریوتی را خالی می کنیم تا هوا در مدار جریان یابد آن گاه مقدار نشان داده شده توسط  گاز متر را یادداشت می کنیم . از خروجی بطری ماریوتی به وسیله استفاده از بالن ژوژه یا استوانه مدرج مقدار مشخصی آب خارج می کنیم . مقدار نشان داده شده بر روی گاز متر را قرائت کرده و از مقدار اولیه کم می کنیم و سپس مقدار ضریب خطای دستگاه را طبق رابطهK=V1/ V2   ( V1  حجم هوای خروجی از بطری ماریوتی و V2 حجم هوای خارج شده از گاز مترتر ) به دست می آوریم . جهت به دست آوردن ضریب خطای دقیق تر در حجم معنی از هوا و کمتر کردن خطای انسانی این مراحل را چندین بار تکرار می کنیم و از ضریب خطای به دست آمده میانگین می گیریم .

هدف از کالیبره نمودن گازمترتر :

به دست آوردن حجم (فلو) دقیق و صحیح  در نمونه برداری و از بین بردن خطاهای در مقدار حجم قرائت شده .

وسایل مورد نیاز :

گازمترتری که قرار است از آن در نمونه گیری استفاده کنیم – بطری ماریوتی – آب – لوله رابط

شرح آزمایش :

مدار کالیبراسیون را همان طور که در بالا ذکر شد می بندیم  و از عدم نشتی هوا در آن اطمینان حاصل می کنیم . شیرهای ورودی و خروجی هوای گاز متر را باز می کنیم . با خارج نمودن آب از بطری ماریوتی هوا را در مدار به جریان می اندازیم . در این آزمایش برای عبور هوا از گاز متر و تعیین ضریب خطای آن در حجم های 5/0 ، 1 و 2 لیتر ( برای هر حجم سه مرتبه) آزمایش را انجام  می دهیم  .

 

 محاسبات :

1- در حجم 2 لیتر :

V1=2Lit          

 

V1 (حجم واقعی بر حسب لیتر  )

V2( حجم ظاهری  بر حسب لیتر  )

K(ضریب خطا )

آزمایش اول

2

 A2- A1  = 2.94-1=1.94

1.03

آزمایش دوم

2

A2- A1  =4.96-3=1.96

1.02

آزمایش سوم

2

A2- A1  = 6.95-5=1.95

1.02

 

( کل در 2 لیتر ) K1=1/02 

                                                                              

2- در حجم یک لیتر :

                                                                                                 V1=1 Lit

 

 

V1 (حجم واقعی بر حسب لیتر  )

V2

( حجم ظاهری  بر حسب لیتر  )

 

(ضریب خطا )

K

 

آزمایش اول

1

A2- A1  = 7.98-7=0.98

1.02

آزمایش دوم

1

A2- A1  = 10-9.01= 0.99

1.01

آزمایش سوم

1

A2- A1  = 1.4-0.5=0.9

1.04

 

K2=1.04    (کل در حجم 1 لیتر )

 

 

 

 

 

3- در حجم5/0 لیتر :

 

 

V1 (حجم واقعی بر حسب لیتر  )

V2( حجم ظاهری  بر حسب لیتر  )

 

 

K(ضریب خطا)

 

 

آزمایش اول

0/5

A2- A1  = 2.43-2=0.43

1.16

آزمایش دوم

0/5

A2- A1  = 3.42-3=0.42

1.19

آزمایش سوم

0/5

A2- A1  = 4.42-4=0.42

1.19

 

                                غلط است                      K3=1.18 ( کل در حجم 5/0 لیتر )

 

 

K=K1+ K2+ K3 =1.02+ 1.04+ 1.18=1.08  (کل گاز متر تر )

                                                3                           3                               

K=1.08

 

 

نتیجه گیری :

گازمترتری که قرار است از آن در نمونه گیری استفاده کنیم داری خطا می باشد و حجم هوا را کمتر مقدار واقعی نشان می دهد . برای رفع این مشکل از ضریب خطای به دست آمده در مراحل بالا را در مقدار قرائت شده روی دستگاه ضرب می کنیم تا مقدار صحیح اندازه گری شده هوا به دست آید .

کالیبراسیون گاز متر خشک به وسیله گاز متر تر کالیبره شده

مقدمه :

گاز متر تر :

از یک ظرف استوانه ای شکل تشکیل شده است که درون آن یک طبلک چهار قسمتی وجود دارد و در آب نیمه غوطه ور است . در مرکز و محیط هر بخش (اتاقک) یک سوراخ وجود دارد هوا از مرکز وارد شده و ا ز سوراخ محیطی خارج می شود هوایی که وارد اتاقک می شود باعث سبک شدن آن شده و اتاقک را به سمت بالا حرکت می دهد . پر و خالی شدن متناوب اتاقک ها باعث گردش طبلک می شود. در اینجا هوا در واقع جایگزین مایع می شود و در مرحله ی بعد عمل عکس انجام می شود

تعداد گردش طبلک متناسب است با حجم هوایی که از گاز متر عبور کرده است . وسیله دارای صفحه مدرج است که نتیجه را توسط عقربه ای که حرکت دارد بر حسب واحد حجم بیان می کند گاهی نتیجه به صورت دیجیتال ارائه می شود . برای کالیبره کردن گاز متر تر از بطری ماریوتی یا اسپیرومتر استفاده می شود .

گاز متر خشک :

گاز متر خشک شبیه کنتور گاز خانگی است این وسیله دارای دو کیسه است که به هم متصل می باشند و یک سیستم شمارش دارند وقتی هوا وارد دستگاه می شود کیسه ها به تناوب پر و خالی میشوند تعداد پر و خالی شدن کیسه ها به وسیله سیستم شمارنده تعیین می شود و به صورت حجم بیان می شود. این وسیله برای اندازه گیری فلوی عبوری در گستره ی 5 تا 5000 لیتر در دقیقه مناسب است .گاز متر خشک برای فلو های پایین دقت مطلوبی ندارد. برای کالیبره کردن آن از گاز متر تر کالیبره شده استفاده می شود .

 

 

کالیبراسیون گاز متر خشک بوسیله گاز متر تر کالیبره شده :

بخش خروجی گاز متر تر به بخش ورودی گاز متر خشک وصل شده و خروجی گاز متر خشک نیز به یک پمپ نمونه بردار متصل می شود. قبل از روشن کردن پمپ بایستی اعداد اولیه بر روی گاز متر تر و خشک یادداشت گردد آنگاه پمپ را روشن نموده و پس از یک تا دو دقیقه اعداد ثانویه یادداشت می شوند سپس ضریب تصحیح گاز متر خشک به صورت ذیل محاسبه می گردد .

Kُ  =  K (A2-A1)

           (B2-B1)

 : ضریب تصحیح گاز متر خشکKُ

   : ضریب تصحیح گاز متر تر K

عدد ثانویه گاز متر تر : A2

: عدد اولیه گاز متر تر  A1

:  عدد اولیه گاز متر خشک B1

 : عدد ثانویه گاز متر خشک B2

............................................................. (2)

هدف آزمایش

هدف آزمایش کالیبره نمودن گاز متر خشک به وسیله گاز متر تر کالیبره شده می باشد. پس از انجام  آزمایش به روشی که در شرح آزمایش خواهد آمد ضریب خطای گاز متر خشک را محاسبه نموده و برای کار با این گاز متر در محیط کار نتیجه نشان داده شده توسط گاز متر خشک را در ضریب تصحیح آن ضرب می کنیم تا مقدار واقعی اندازه گیری شده را به دست آوریم .

 

 

وسایل مورد نیاز :

گازمترتر کالیبره شده - گاز متر خشک -پمپ نمونه بردار - لوله رابط - فیلتر تصفیه هوا

 

 

شرح آزمایش

مدار کالیبراسیون را به روشی که در عکس نشان داده شده می بندیم و در آن خروجی هوای گاز متر تر را به ورودی گاز متر خشک و خروجی گاز متر خشک را به پمپ نمونه برداری وصل می کنیم

 

مراحل کالیبراسیون

1- پس از بستن مدار کالیبراسیون از عدم وجود نشتی در آن اطمینان حاصل می کنیم

2- پمپ را برای مدتی کوتاه روشن نموده تا هوا در مدار جریان یافته و سپس آن را خاموش می کنیم

 3- مقدار اولیه ای که عقربه ی گاز متر ها نشان می دهد را یادداشت می کنیم

4- پمپ را برای زمان مشخص مثلا دو دقیقه روشن می کنیم

5- مقدار ثانویه که عقربه ی گاز متر ها نشان می دهد را یادداشت می کنیم

6- با استفاده از مقادیر اولیه و ثانویه هر یک از گاز متر ها و ضریب تصحیح گاز متر تر کالیبره شده ضریب تصحیح گاز متر خشک را بدست می آوریم

آزمایشات  به دو شکل زیر انجام داده شد:

1- استفاده از گاز متر تری که بر روی ورودی هوای آن فیلتر تصفیه هوا نصب شده

2-استفاده از  گازمترتر بدون فیلتر

محاسبات :

آزمایش با گازمترتر فیلتردار:

 (ضریب تصحیح )   Kُ 

Kُ= k(A2-A1)

                         B2-B1

  (حجم ظاهری )V2

V2=B2-B1

 (حجم واقعی  ) V1

V1= k(A2-A1)

 

 

1/06

24715/8-24706/8=9  Lit

1/08(99/8-90/96)
= 9/54   Lit

آزمایش اول

1/07

  24729/4-4720/6=8/8   Lit

1/08(113/09-104/33)= 9/46   Lit

آزمایش دوم

 کلKُ = kُ1 +kُ2 =1/065

                2

آزمایش با گاز متر تر بدون فیلتر:

(ضریب تصحیح )   Kُ 

Kُ= k(A2-A1)

                          B2-B1

  (حجم ظاهری )V2

V2=B2-B1

 (حجم واقعی ) V1

V1= k(A2-A1)

 

 

1/14

24750/8-24741/8=9 Lit

1/08 (135/7-126/19)=10/27
Lit

آزمایش اول

1/11

24759/4-24750/8=8/6 Lit

  1/08(144/6-135/7)=9/61 Lit

آزمایش دوم

 کلKُ = kُ1 +kُ2 =1/125       

                2

کاربرد ضریب تصحیح :

طبق آزمایش بالا مقداری که دستگاه گاز متر خشک نشان میدهد دارای خطا است . برای اینکه آزمایش ما با این گاز متر درست و صحیح باشد مقداری که دستگاه نشان میدهد را در ضریب تصحیح به دست آمده ضرب میکنیم تا مقدار واقعی حجم هوای اندازه گیری شده به دست آید .

نتیجه گیری :

دستگاه استاندارد میانی و ثانویه بعد از مدتی دارای خطای دستگاهی می گردند ( به خاطر تعمیر دستگاه ، تعویض قطعه ای از آن و یا دفعات استفاده و ایجاد خطا در آن ) . این خطا به وسیله کالیبراسیون این دستگاه ها با دستگاه های استاندارد اولیه و میانی کالیبره شده و به دست آوردن ضریب تصحیح آن بر طرف می شود

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

کالیبراسیون پمپ نمونه برداری فردی توسط فلو متر حباب صابون

 

مقدمه :

تعریف کالیبراسیون : تعیین رابطه واکنش یا پاسخ دستگاه با مقادیر استاندارد از پارامتر مورد اندازه گیری .

انواع کالیبراسیون : الف) کالیبراسیون فلو و حجم  ب) کالیبراسیون راندمان جمع آوری  ج)کالیبراسیون ثبات و بازیافت و  د)کالیبراسیون پاسخ دهی سنسورها

انواع وسایل  استاندارد :1- وسایل استاندارد اولیه 2- وسایل استاندارد میانی 3- وسایل استاندارد ثانویه

وسایل کالیبراسیون اولیه :ب وسایلی گفته می شود که نیازی به کالیبراسیون نداشته و جهت کالیبراسیون وسایل استاندارد میانی و ثانویه مورد استفاده قرار می گیرند و این وسایل عبارت اند از :بطری ماریوتی ، پیستون بدون اصطکاک ،تنفس سنج .

وسایل استاندارد میانی : وسایلی هستند که از آنها می توان برای کالیبره نمودن استانداردهای ثانویه استفاده می شود به شرط آن که خود آنها توسط استاندارد های اولیه کالیبره شده باشند مانند گازمترتر و گاز متر خشک

وسایل استاندارد ثانویه :وسایل هستند که به وسیله استانداردهای اولیه و میانی کالیبره می شوند و در صورتی که با دقت و به درستی مورد استفاده قرار گیرند از دقت و صحت برخوردارند مانند روتامتر ، وانتوری و اوریفیس .

پیستون بدون اصطکاک (فلو متر حباب صابون ) : این وسیله از یک سیلندر و یک پیستون تقریبا بدون اصطکاک تشکیل شده است  و برای کالیبراسیون در فلوهای  1 میلی لیتر بر دقیقه تا 1000 میلی لیتر بر دقیقه استفاده می شود .

 ساده ترین نوع آنها فلو متر حباب صابون است فلو متر حباب صابون استوانه مدرج شیشه ای است ( مثل بورت آزمایشگاهی ) که وسیله مکش هوا که هدف کالیبراسیون آن است به وسیله لوله رابط به انتهای آن متصل می شود .

    با فشار دادن پو آر لاستیکی که در انتهای استوانه  قرار دارد حباب صابون ایجاد می شود حباب تشکیل شده با هوای سیلندر که در حال مکش است به بالا حرکت می کند در این حالت حباب به صورت یک پیستون بدون اصطکاک عمل می کند.             

 با دانستن حجمی که حباب صابون در مدت زمان معینی طی می کند فلوی هوا محاسبه می گردد دقت فلومتر حباب صابون 1 % است هر چه فلو بیشتر باشد از دقت آن کاسته می شود زیرا هوا از خلال فیلم حباب صابون عبور و نفوذ می کند . نوعی از فلو متر حباب صابون ، فلو متر حباب صابون الکترونیکی است که مشابه فلومتر حباب صابون معمولی عمل کرده با این تفاوت که در این جا مان به طور دستی اندازه گیری می شود بلکه حس گرهای حساس به پرتوهای مادون قرمز وجود دارد که حباب را حس کرده و فلو را محاسبه می کند

روتامتر : روتامتر یا دستگاه سنجش دبی با سطح متغیر پر مصرف ترین وسیله ای  است   که برای اندازه گیری جریان هوا از آن استفاده می شود این دستگاه از یک لوله با قطر داخلی حساب شده ، یکنواخت ، شفاف و نیز یک جسم شناور جامد در داخل آن تشکیل شده است .جسم شناور توسط جریان هوا به طرف بالای لوله حرکت می کند به طوری که در ارتفاع خاصی نیروی وارد به جسم شناور که از جریان هوا  ناشی می شود با نیروی وزن جسم شناور تعادل می گردد و اختلاف ارتفاع جسم شناور از کف لوله مقیاسی برای اندازه گیری دبی جریان هوا می باشد روتامتر را باید تحت همان شرایط   ( فشار ، دما، چگالی گاز) که مورد استفاده قرار می گیرد کالیبره نمود  به طور کلی برای قرائت عدد مربوط به روتامتر باید بالاترین و پهن ترین قسمت از جسم شناور را در نظر گرفت و قرائت نمود  .

انواع شناور : استوانه ای ، قرقره ایی ، شاقولی ، کروی در بعضی از شناور ها شیاری وجود دارد که باعث گردش شناور می شود تشریح مدار کالیبراسیون: مدار کالیبراسیون به این شکل است که خروجی فلومتر حباب صابون را به ورودی پمپ و ورودی حباب صابون را به خروجی نمونه گیر وصل می کنند فلو متر حباب صابون از سمت بالا توسط لوله رابط به وسیله نمونه گیر به پمپ نمونه برداری و یا مستقیما به پمپ وصل می شود در قسمت پایینی ورودی هوا وجود دارد که توسط شلنگ به نمونه گیر متصل است  از قسمت پایین نیز به یک پوآر لاستیکی متصل است که داخل پوآر لاستیکی محلول دترژنت ریخته می شود بدین صورت که به داخل یک بشر 20 میلی لیتر آب دو تا سه قطره از مایع ظرفشویی ریخته آنگاه چند میلی لیتر از محلول ساخته شده داخل پوآر ریخته می شود .

وسایل مورد نیاز کالیبراسیون : پمپ نمونه برداری فردی ، فلو متر حباب صابون ، نمونه گیر ، شلنگ رابط ، کرنومتر ، پیچ گوشتی مخصوص برای تنظیم فلوی پمپ – بشر- پیست برای شستشوی فلو متر

هدف کالیبراسیون : هدف از آن  کالیبره نمودن پمپ نمونه برداری می باشد که در نتیجه ضریب تصحیح آن به دست می آید و برای نمونه برداری فردی آماده می شود .

شرح کالیبراسیون مدار کالیبراسیون به روشی که در بالا اشاره شده است می بندیم سپس طی مراحل زیر کالیبراسیون  را آغاز می کنیم:

1- پمپ نمونه برداری را روشن کرده و آن را برای فلوی مورد نظر تنظیم می کنیم توسط پیچ تنظیم موجود در پمپ

2- پس از تنظیم فلوی پمپ پوآر لاستیکی را فشار داده ، حباب های حاصل از دترژنت در داخل استوانه شیشه ای در جهت مکش پمپ به سمت بالا حرکت می کند

3- با استفاده از کرنومتر مدت زمانی که یک حباب در داخل استوانه راستای استوانه طی می کند مشخص می کنیم

4- با دانستن حجم استوانه ، دبی هوای ورودی را به صورت زیر حساب می کنیم :

Q= 60v

        T

60: ضریب تبدیل زمانی

 : حجم استوانه بر حسب لیتر V

:  زمان بر حسب ثانیه t

دبی بر حسب لیتر بر دقیقه  . : Q

نکته ) پیستون بدون اصطکاک با ظرفیت 100 تا 2000 میلی لیتر جهت نمونه گیری های جاذب سطحی مناسب بوده است که معمولا دبی 50 تا 200 میلی لیتر در دقیقه است

در صورتی که نمونه گیر ، فیلتر یا سیکلون باشد بهتر است از پیستون بدون اصطکاک با ظرفیت 500 میلی لیتر تا 1لیتراستفاده کرد که می توان دبی 5/0تا 5/2 را با آن تنظیم نمود.

5- با داشتن فلوی واقعی و فلوی پمپ می توان ضریب تصحیح پمپ را مشخص نمود .

            K =   Q1 (فلوی واقعی )

                    Q2 (فلوی ظاهری )

محاسبات:

آزمایش اول ) فلوی پمپ 1 لیتر بر دقیقه و حجم استوانه 50 میلی لیتر :

 

K (ضریب  تصحیح )

 

K=Q1

       Q2

Q2 (فلوی ظاهری)

Q1 (فلوی واقعی )

 

Q1=60*V

           T

(زمان)T

 

 

 

 

 

 

K1=0/93 =0/93

                      1

 

1 lit/min

60*0/05  =0/93

              3/22       

lit/min

 

3/22 S

آزمایش اول

1 lit/min

60*0/05 =0/93

             3/21

 

lit/min

3/21 S

آزمایش دوم

1 Lit/min

60*0/05  =0/93

      3/22       

lit/min

3/22 S

آزمایش سوم

کل                                   Q1 = 0/93 Lit/minآزمایش دوم ) فلو پمپ 2 لیتر بر دقیقه ، حجم استوانه 50 میلی لیتر :

K (ضریب  تصحیح )

             K=  Q1

                   Q2

Q2 (فلوی ظاهری )

Q1 (فلوی واقعی )

 

Q1=60*V

           T

(زمان)T

 

 

 

 

 

K2=1/86 =0/93

                           2     

2 lit/min

60*0/05  =1/87

                  1/60            

lit/min

 

1/60 S

آزمایش اول

2 lit/min

   60*0/05 =1/88

                1/59            

lit/min

1/59S

آزمایش دوم

2 Lit/min

60*0/05  =1/85

                 1/62

lit/min

1/62 S

آزمایش سوم

کل  Q2 =1/86 Lit/min

آزمایش سوم ) فلوی پمپ 3 لیتر بر دقیقه و حجم استوانه 100 میلی لیتر :

K (ضریب  تصحیح )

 

K=Q1

Q2

Q2 (فلوی ظاهری )

Q1 (فلوی واقعی )

 

Q1=60*V

T

(زمان)T

مراحل آزمایش

 

 

 

 

K3=2/82=0/94

                        3  

3 lit/min

60*0/5  =2/83

                 2/12

                 lit/min

 

2/12S

آزمایش اول

3 lit/min

60*0/  =2/83

                       2/12

                        lit/min

2/12S

آزمایش دوم

3 Lit/min

60*0/5  =2/81

                 2/13

       

lit/min

2/13S

آزمایش سوم

 

                                                          Q1 =2/82 Lit/min

 

 

 کلK =k1+k2+k3 = 2/8 =0/933

                 3           3       

  

فلو واقعی

0

0.5

1

1.5

2

2.5

3

0

0.5

1

1.5

2

2.5

3

3.5

k

فلو ظاهری

 

 

 

نتیجه گیری : نتیجه ایکه دقت مراحل آزمایش از قبیل ایجاد کردن حباب ،دقیق  ودرست زمان گرفتن ، درست بستن مدار کالیبراسیون و.....باید خیلی باشد چون هدف از آزمایش بدست آوردن ضریب خطای دستگاه است و در صورت عدم رعایت و یا کم توجهی به موارد اشاره شده باعث بدست آمدن نتیجه نادرست می شود .

کالیبراسیون روتامتر به وسیله گاز متر تر کالیبره شده و فلو متر حباب صابون

 

 

مقدمه : 

روتامتر : این وسیله شناوری دارد که می تواند آزادانه در یک لوله قیف مانند عمودی به بالا و پایین حرکت کند . جریان هوا از پایین به روتامتر وارد می شود و سبب می گردد شناور به طرف بالا حرکت کند شناور در ارتفاعی می ایستد که فشاری که جریان هوا به آن وارد می سازد برابر با نیروی وزن شناور است . لوله قیف مانند از جنس شفاف ساخته می شود و یک مقیاس اندازه گیری فلو در کنار آن وجود دارد . ارتفاع شناور فلو را نشان می دهد . شناور ها به شکل های گوناگونی مثل کروی ، قرقره ای ، شاقولی و سیلندری ساخته می شوند برای تعیین فلو نقطه ای از شناور که بیشترین قطر و ارتفاع را دارند در نظر گرفته می شود . برخی از شناور ها شیاری دارند که باعث میشود بچرخند . علت اینکه نام روتامتر بر آنها نهاده شده همین موضوع بوده است . روتامترها هم در آزمایشگاه ها و هم در وسایل نمونه برداری متداول ترین وسایل اندازه گیری فلو عبوری هستند . روتامتر های کوچک در تعیین فلو دقت کمتری دارند و روتامترهای بزرگتر ( بلند تر ) دقتشان بیشتر است . نوع متداول آن دقتی در حدود 5+/- درصد دارند . روتامتر ها به وسیله یک استاندارد اولیه نظیر فلو متر حباب صابون یا یک استاندارد میانی نظیر گازمتر خشک یا گازمترتر کالیبره می شوند .

هدف کالیبراسیون :

پیش از استفاده از استاندارد ثانویه حتما بایستی صحت کار آن به وسیله استاندارد اولیه یا استاندارد ثانویه کالیبره شده کنترل شود .عمل کالیبراسیون بسته به دفعات و چگونگی استفاده از آن باید دائما تکرار گردد زیرا هر نوع کالیبراسیون که مدتی از آن گذشته است اعتبار خود را از دست می دهد و مجددا نیاز به کالیبراسیون دارد اگر دستگاه تعمیر گردد یا قطعه ای از آن تعویض شود کالیبراسیون باید تکرار شود بعد از کالیبراسیون می بایست برچسبی که در آن تاریخ ،فاکتور و نام شخصی که دستگاه را کالیبره کرده بر روی دستگاه الصاق شود . با کالیبراسیون می توان بخش عمده ای از عوامل ایجاد خطا را حذف نمود و بر صحت و اعتبار اندازه گیری آلاینده افزود .

وسایل مورد نیاز :روتامتر - پمپ – فلو متر حباب صابون – کرنومتر – گاز متر تر – پیچ گوشتی برای تنظیم فلو پمپ – لوله رابط  

شرح آزمایش :

1 – کالیبراسیون روتامتر با استفاده از فلو متر حباب صابون :

·        خروجی فلو متر را به ورودی روتامتر و خروجی روتامتر را پمپ متصل می کنیم . بسته به نوع نمونه گیر آن را به ورودی فلو متر یا بین فلو متر و روتامتر ( در نمونه گیر های سه طبقه ) قرار می دهیم

·        از عدم وجود نشتی در مدار اطمینان حاصل می کنیم

·        پمپ را روشن نموده تا هوا در مدار جریان یابد

·        فلو پمپ را طوری تنظیم می کنیم که روتامتر فلو مشخصی را نشان دهد .آنگاه فلو روی روتامتر را یاد داشت می کنیم

·        با فلو متر حباب صابون حبابی ایجاد کرده ، مدت زمان عبور آن از حجمی مشخص را اندازه می گیریم و با تقسیم حجم بر زمان فلو واقعی را به دست می آوریم

·        این آزمایش را تا سه بار تکرار می کنیم و در هر بار ضریب خطا را به دست می آوریم و در نهایت از آنها میانگین می گیریم تا مقدار خطای انسانی کاهش یابد

 

 

 

 

 

محاسبات :

  1– )  کالیبراسیون روتامتر توسط فلو متر حباب صابون :

آزمایش اول ) فلو روتامتر یک لیتر بر دقیقه – حجم فلو متر حباب صابون 50 میلی لیتر:

 

ضریب تصحیح

 

Q1 =  60V فلو واقعی

            T       L/min

 

فلو ظاهری

L / min

 

زمان

ثانیه))

 

 

 

 

 

K1 = 1/04    = 1/04

           1

 

60*0/02 = 1/03

    2/9

 

1

 

 

9/2

 

کالیبراسیون اول

 

 

60*/05  =        04/1

2/88

 

1

 

88/2

 

 

کالیبراسیون دوم

 

 

60*0/05 =1/04

   2/87

 

1

 

87/2

 

کالیبراسیون سوم

 

                               Q1 T = 1/04              

آزمایش دوم ) فلو روتامتر 2/1 لیتر بر دقیقه – حجم فلو متر حباب صابون 50 میلی لیتر بر دقیقه :

 

ضریب تصحیح

 

فلو واقعی

L / min

 

فلو ظاهری

L / min

 

زمان

ثانیه))

 

 

 

 

 

 

 

K2= 1/04 = 1/04

  1

 

60*0/05  = 1/26

     2/37

 

1/2

 

 

37/2                         2/37

 

کالیبراسیون اول

 

 

60*0/05 = 1/27

    2/36

 

1/2

 

 

2/36

 

کالیبراسیون دوم

 

 

60*0/05 = 1/24

    2/41

 

1/2

 

2/41

 

کالیبراسیون سوم

 

                           Q1 T = 1/26

آزمایش سوم ) فلو روتامتر4/1 لیتر بر دقیقه - حجم فلو متر حباب صابون 50 میلی لیتر بر دقیقه

 

ضریب تصحیح

 

فلو واقعی

L / min

 

فلو ظاهری

L / min

 

زمان

ثانیه))

 

 

 

 

 

 

 

K3 = 1/57 = 1/12

4/1

 

1/6

 

1/4

 

1/87

 

کالیبراسیون اول

 

 

1/54

 

1/4

 

1/94

 

کالیبراسیون دوم

 

 

1/57

 

1/4

 

1/91

 

کالیبراسیون سوم

 

                             Q1 T = 1/57

 

 

 

 

 

آزمایش چهارم ) فلو روتامتر6/1 لیتر بر دقیقه - حجم فلو متر حباب صابون 50 میلی لیتر بر دقیقه :

 

ضریب تصحیح

 

فلو واقعی

L / min

 

فلو ظاهری

L / min

 

زمان

ثانیه))

 

 

 

 

 

 

 

K4 = 1/8 = 1/12

1/6

 

1/8

 

1/6

 

1/66

 

کالیبراسیون اول

 

 

1/82

 

1/6

 

1/64

 

کالیبراسیون دوم

 

 

1/79

 

1/6

 

1/67

 

کالیبراسیون سوم

 

                             

Q1T = 1/8

 

 

 

 

 

آزمایش پنجم ) فلو روتامتر8/1 لیتر بر دقیقه - حجم فلو متر حباب صابون 50 میلی لیتر بر دقیقه

 

ضریب تصحیح

 

فلو واقعی L / min

 

 

فلو ظاهری

L / min

 

زمان

ثانیه))

 

 

 

 

 

 

 

K5=1/98 = 1/1

1/8

 

2

 

1/8

 

1/50

 

کالیبراسیون اول

 

 

2

 

1/8

 

1/50

 

کالیبراسیون دوم

 

 

1/96

 

1/8

 

1/53

 

کالیبراسیون سوم

 

                             

Q1 T = 1/98

 

 

KT = K1 +K2 + K3 +K4 + K5  = 1/08

                   5                                                                                

 

نمودار  ضریب تصحیح کالیبراسیون روتامتر توسط فلو متر حباب صابون

 

 

 

2 - کالیبراسیون روتامتر با گاز متر تر :

·        خروجی گاز متر را به ورودی روتامتر و خروجی روتامتر را به پمپ وصل می کنیم . بسته به نوع نمونه گیر آن را به ورودی گاز متر یا بین گاز متر و روتامتر ( در نمونه گیر های سه طبقه ) قرار می دهیم .

·        از عدم وجود نشتی در  مدار اطمینان حاصل می کنیم .

·        پمپ را روشن نموده تا هوا در مدار جریان یابد

·        فلو پمپ را طوری تنظیم می کنیم که روتامتر فلو مشخصی را نشان دهد .آنگاه فلو روی روتامتر را یاد داشت می کنیم

·        پمپ را خاموش کرده عدد روی گاز متر را یاد داشت می کنیم

·        مجددا پمپ را روشن نموده و در فاصله زمانی یک دقیقه مقدار حجمی که گاز متر نشان می دهد را یادداشت می کنیم

·        با تقسیم حجم به دست آمده بر زمان ( یک دقیقه ) دبی واقعی را محاسبه می کنیم

·        این آزمایش را تا سه بار تکرار می کنیم ودر هر بار ضریب خطا را به دست می آوریم و در نهایت از آنها میانگین می گیریم تا مقدار خطای انسانی کاهش یابد

 

 

محاسبات :

( ضریب تصحیح گاز متر تر 08/1  می باشد )

 

ضریب تصحیح

 

فلو واقعی

L / min

 

فلو ظاهری

L / min

 

حجم گاز متر

 

زمان

( دقیقه)

 

 

آزمایش اول )

 

 

 

1/008

 

 

1/21

 

1/2

 

 

1/12

 

1

 

کالیبراسیون اول

 

 

0/975

 

1/17

 

1/2

 

1/17

 

1

 

کالیبراسیون دوم

 

 

0/99

 

1/18

 

1/2

 

1/18

 

1

 

کالیبراسیون سوم

 

KA = K1 +K2 + K 3  = /99

3                                                                                          

 

ضریب تصحیح

 

فلو واقعی

L / min

 

فلو ظاهری

L / min

 

حجم گاز متر

L

 

زمان

( دقیقه)

 

 

آزمایش دوم )

 

 

 

1/002

 

1/40

 

1/4

 

1/40

 

1

 

کالیبراسیون اول

 

 

1/007

 

1/41

 

1/4

 

1/41

 

1

 

کالیبراسیون دوم

 

 

1/02

 

1/43

 

1/4

 

1/43

 

1

 

کالیبراسیون سوم

 

 

KB = K1 +K2 + K 3  = 1/009

                   3

 

 

ضریب تصحیح

 

فلو واقعی

L / min

 

فلو ظاهری

L / min

 

حجم گاز متر

L

 

زمان

( دقیقه)

 

 

 

آزمایش سوم )

 

 

0/95

 

1/54

 

1/6

 

1/53

 

1

 

کالیبراسیون اول

 

 

0/96

 

1/55

 

1/6

 

1/55

 

1

 

کالیبراسیون دوم

 

 

1/006

 

1/62

 

1/6

 

1/61

 

1

 

کالیبراسیون سوم

 

 

KC = K1 +K2 + K 3  =  0/97

                   3

 

 

 

 

 

 

ضریب تصحیح

 

فلو واقعی

L / min

 

فلو ظاهری

L / min

 

حجم گاز متر

L

 

زمان

( دقیقه)

 

 

 

آزمایش چهارم )

 

 

1/13

 

2/04

 

1/8

 

2/04

 

1

 

کالیبراسیون اول

 

 

1/13

 

 

2/04

 

1/8

 

 

2/04

 

1

 

کالیبراسیون دوم

 

 

1/13

 

2/05

 

1/8

 

2/05

 

1

 

کالیبراسیون سوم

 

 

KD = K1 +K2 + K 3  = 1/13

                       3

          

نمودار  ضریب تصحیح کالیبراسیون روتامتر توسط گاز متر تر کالیبره شده :

 

 

 

 

 

نتیجه گیری :

·        روتامتر ها پس از مدتی که از کالیبره نمودن آنها می گذرد در اثر استفاده و یا تعمیر آنها نیاز به کالیبره نمودن مجدد دارند

·        در کالیبره نمودن روتامتر حتما باید نمونه گیری که قرار است از آن در نمونه برداری استفاده کنیم در مدار کالیبراسیون قرار داشته باشد

·        همچنین فلو هنگام کالیبراسیون باید همان فلویی باشد که بعدا قصد داریم با آن فلو نمونه گیری را انجام دهیم

·        کالیبره نمودن به وسیله استاندارد های اولیه بهتر از کالیبره نمودن به وسیله استاندارد های میانی است چون امکان دارد که زمان کالیبره نمودن وسایل استاندارد میانی خطایی در کالیبراسیون به وجود آید که این در کالیبراسیون وسایلی که با آن کالیبره می شوند ایجاد خطا نمایند

 

+ نوشته شده در  دوشنبه نوزدهم بهمن 1388ساعت 21:16  توسط مهرزاد ابراهیم زاده | 
 
صفحه نخست
پروفایل مدیر وبلاگ
پست الکترونیک
آرشیو
عناوین مطالب وبلاگ
درباره وبلاگ
مهرزاد ابراهیم زاده هستم عضو گروه بهداشت حرفه ای دانشگاه علوم پزشکی کردستان و مدرس و مشاور دوره های مختلفIMS,5S ,ISO9000,OHSAS 18000, ISO14000, HSE-MS در صنایع و مراکز آموزشی مختلف و ممیز و سرممیز ایمنی و HSE. این وبلاگ جهت آشنایی دانشجویان و مهندسان بهداشت حرفه ای با مباحث روز رشته تهیه وتنظیم شده است و امیدواریم که مشکلات عزیزان این رشته را تا حدودی برطرف سازد . از تمامی اساتید دوران تحصیلی به ویژه آقایان دکتر غلامحسین حلوانی - دکتر ابوالفضل برخورداری - دکتر سید جلیل میر محمدی - دکتر هوشنگ مهرپرور -خانم دکتر لوک زاده - مهندس مرتضی مرتضویی و همچنین از همکاران گرامی آقایان دکتر امید گیاهی - دکتر بهزاد شاهمرادی - مهندس جمشید خوبی و مهندس دویشی کمال تشکر را دارم.با نظرات خوبتان در جهت بهبود مطالب وبلاگ به ما کمک کنید.

به دلیل سوء استفاده کپی برداران در وبلاگ کپی برداری ممنوع می باشد لذا در صورت درخواست هر کدام از مطالب با ارسال پیام به مدیر وبلاگ مطالب به ایمیل شما ارسال
می شود.
در پایان باید متذکر شوم که وبلاگ به صورت شخصی می باشد و فقط جهت احترام به اساتید محترم و زحمت کش به نام دانشگاه علوم پزشکی یزد نامگذاری شده است.

با عضویت در خبرنامه وبلاگ از مزایای ویژه مانند: دریافت رایگان وسریع مطالب-آگاهی از جدیدترین اخبار بهداشت حرفه ای و .... بهرمند خواهید شد.

مدیر وبلاگ:مهرزاد ابراهیم زاده

شماره های تماس:
09135201302


emhrzad@yahoo.com
mehrzad2012@live.com

نظر یادتون نره .


نظر یادتون نره.


نظر یادتون نره.


نظر یادتون نره.


Mehrzad has a top profile

پیوندهای روزانه
The Yazd-Iran Occupational Safety and Health Blog
وبلاگ بهداشت محیط یزد
پوسترهای ایمنی
آرشیو پیوندهای روزانه
نوشته های پیشین
هفته سوم اسفند 1393
هفته دوم تیر 1393
هفته چهارم خرداد 1393
هفته دوم اردیبهشت 1393
هفته اوّل اردیبهشت 1393
هفته چهارم فروردین 1393
هفته دوم اسفند 1392
هفته سوم دی 1392
هفته اوّل دی 1392
هفته چهارم آبان 1392
هفته دوم آبان 1392
هفته اوّل آبان 1392
هفته چهارم مهر 1392
هفته چهارم شهریور 1392
هفته چهارم مرداد 1392
هفته سوم تیر 1392
هفته چهارم خرداد 1392
هفته دوم خرداد 1392
هفته چهارم اردیبهشت 1392
هفته سوم اردیبهشت 1392
هفته اوّل اردیبهشت 1392
هفته چهارم فروردین 1392
هفته دوم فروردین 1392
هفته سوم بهمن 1391
هفته دوم بهمن 1391
هفته اوّل بهمن 1391
هفته چهارم دی 1391
هفته سوم دی 1391
هفته دوم دی 1391
هفته اوّل دی 1391
هفته چهارم آذر 1391
هفته دوم آذر 1391
هفته سوم آبان 1391
هفته دوم آبان 1391
هفته اوّل آبان 1391
هفته سوم مهر 1391
آرشيو
آرشیو موضوعی
کلیات بهداشت حرفه ای
عوامل فیزیکی زیان آور محیط کار
عوامل شیمیایی زیان آور محیط کار
ارگونومی
سم شناسی
بیماری های ناشی از کار (طب کار)
ایمنی (برق - داربست....
فصلنامه علمی تخصصی طب کار
مقالات بهداشت حرفه ای
The Yazd-Iran Occupational Safety and Health Blog
جزوه بیوشیمی عمومی موسسه دکتر خلیلی
جزوه آزمون کارشناسی و کارشناسی ارشد بهداشت حرفه ای
تازه های کتاب بهداشت حرفه ای
وبلاگ بهداشت محیط یزد
منابع کنکور کاردانی به کارشناسی بهداشت حرفه ای
MSDS مواد
MSDS تمام مواد
پاورپوینت(ایمنی-بیماریهای ناشی از کار-سم شناسیو...
همایش های مربوط به (بهداشت حرفه ای و HSE ,...
پوسترهای ایمنی
بیماریهای ناشی از کار
HSE و مطالب مختلف راجع به آن
پیوندها
ILO
yahoo
google
ACGIH
NIOSH
OSHA
msn
وبسایت مجله علمی پژوهشی تخصصی طب کار
بهداشت حرفه ای البرز
بهداشت حرفه ای ساوه
مهندس مهران قلعه نوعی
بهداشت حرفه ای تهران(رسول توکلی)
مطالبی در مورد HSE
آقای دکتر تیمور اللهیاری
بهداشت حرفه ای زنجان
ایمنی و بهداشت حرفه ای IOHAS
سایت موژ(درباره بهداشت محیط،بهداشت حرفه ای وایمنی صنعتی)
آموزشی NIOSH و OSHA
ایمنی و بهداشت حرفه ای SKLF
HSE , HSE (هوبان)
ایمنی و بهداشت حرفه ای مشهد
مهندسی بهداشت حرفه ای خانم چاپانی
ايمني صنعتی وبهداشت حرفه ای-OHSAS
بهداشت حرفه ای و ایمنی صنعتی شبستر
سایت موژ
عادل شکری
خلیل کریمی
سايت H.S.E – مهندس احمدوند
انجمن علمي ايمني صنعتي(ISA)
جستوجوگر MSDS
دانلود پروژه های بهداشت حرفه ای
پیشگیری از حوادث ناشی از کار(محمد زنگنه)
بهداشت حرفه ای کاشان-مشهد
بهداشت حرفه ای و سلامت کارگر
وبلاگ خانم مهندس رحيمي نژاد
مهندس رادفر
ايمني و بهداشت ماهشهر
ایمنی و بهداشت صنعتی
بهداشت حرفه ای ابهر
بهداشت حرفه ای
وبلاگ دانشجویان داروسازی شیراز
بهداشت محیط دانشگاه تهران و ایران
ایمنی و بهداشت حرفه ای آمل
بهداشت حرفه اي سبزوار
انجمن بهداشت و ایمنی شغلی کردکوی
بهداشت محیط
سايت ايمني
بهداشت حرفه ای نوین(حمید ابراهیمی)
کمیته بین المللی کنترل عفونت
بهداشت حرفه ای و ایمنی صنعتی
مدیریت بهداشت ؛ ایمنی و محیط زیست آبادان
وبسایت SKLF
بهداشت ﺣﺮﻓﻪ ای و اﯾﻤﻨﯽ
به وبلاگ بهداشت، ایمنی و محیط زیست زاگرس
 

 RSS

POWERED BY
BLOGFA.COM

Display Pagerank





Powered by WebGozar