گازهای بیهوشی زائد بخش کوچکی از گازهای بیهوشی می باشد که از چرخه تنفسی بیماران بیهوش ، در طول انجام عمل بیهوشی به داخل فضای اتاق عمل تراوش می کند . این گازها همچنین ممکن است در هنگام برگشت بیماران از حالت بیهوشی ، توسط عمل دم به فضا ی اتاق منتقل شود .گازهای بیهوشی شامل دو نوع نیتروز اکساید و گازهای بیهوشی هالوژن دار همچون هالوتان ، ان فلوران ، ایزو فلوران ، دس فلوران ، سوو فلوران و متوکسی فلوران می باشد . گازهای بیهوشی هالوژن دار اغلب بصورت مخلوط با نیتروز اکساید تهیه می شوند . نیتروز اکساید و بعضی از گازهای بیهوشی هالوژن دار میتوانند موجب ایجاد مخاطراتی در کارکنان بیمارستان شوند . هدف این مطلب به انجام رساندن موارد زیر است :

· افزایش آگاهی در خصوص اثرات نامطلوب بهداشتی گازهای بیهوشی زائد
· شرح چگونگی تماس کارکنان با گازهای بیهوشی زائد
· ارائه پیشنهاداتی در خصوص تمرینات کاری بمنظور کاهش این نوع تماس ها
· شناسائی روشهائی برای کاهش نست گازهای بیهوشی در محیط کار

چه کسانی با گازهای بیهوشی زائد در تماس هستند ؟
کارکنان بیمارستانی زیر ممکن است در تماس با گازهای بیهوشی زائد باشند :
· متخصص های بیهوشی
· دندانپزشک ها
· تکنیسین های بیهوشی
· پرستاران اتاق عمل
· تکنیسین های اتاق عمل
· دیگر پرسنل اتاق عمل
· پرستاران اتاق ریکاوری
· جراحان
تماس با گازهای بیهوشی زائد چه اثرات بهداشتی را بهمراه دارد ؟
اثرات تماس با غلظت های بالا
تماس با غلظت های بالا ی گازهای بیهوشی زائد – حتی برای زمانی کوتاه – اثرات بهداشتی زیر را بهمراه دارد :
· سردرد
· تحریک پذیری
· خستگی
· حالت تهوع
· خواب آلودگی
· مشکلاتی در خصوص دستورات و هماهنگی
· بیماریهای کبد و کلیه
اثرات تماس با غلظت های کم
هرچند بعضی از مطالهات ، گزارشی در خصوص اثرات بهداشتی نامطلوب تماس طولانی مدت با غلظت های کم ، نداده است ، مطالعات زیادی نیز در خصوص وقوع سقط خودبخودی ، آسیب های ژنتیکی و سرطان در میان کارکنان اتاق عمل گزارشاتی ارائه نمودند . همچنین مطالعاتی دیگر در زمینه سقط خودبخودی در زوجهای کارمند در معرض و نقص های مادرزادی در فرزندانشان ، گزارش کردند . بنابراین نگرانی هائی در خصوص کارکنان در معرض با اینگونه گازها وجود داشته و پیشنهادهائی در خصوص پیشگیری و کنترل تماس ارائه گردیده است .
در جه مکانهائی کارکنان به احتمال زیاد در معرض تماس با گازهای بیهوشی زائد هستند ؟
· تجهیزات اتاق عمل بدون سیستمهای اتوماتیک نظافت و تهویه
· تجهیزات اتاق عمل که در آنها سیستمهای فوق ضعیف و ناقص هستند
· اتاق های ریکاوری که در آن گازهای منتشر شده توسط عمل تنفس بیماران بطور مناسب تهویه یا پاک نمی شود
حتی در زمانیکه سیستمهای تهویه و نظافت در این مکانها وجود دارد ممکن است تحت شرایط زیر کارکنان در تماس با این گازها باشند:
· وقتی که در چرخه تنفسی بیهوشی نشتهائی رخ می دهد ( بطوریکه اگر اتصالت ، لوله ها و دریچه ها بخوبی نگهداری نشوند و اتصالات محکم نباشند ممکن است نشت گاز رخ دهد )
· وقتی که گازهای بیهوشی در هنگام ارتباط و قطع ارتباط ، رها می شود
· وقتی که گاز بیهوشی از کنار ماسک یا ازاتصال داخل نای بیمار به بیرون رسوخ می کند ( خصوصا هنگامی که ماسک بخوبی فیت نمی شود ، مثلا هنگام بیهوش نمودن کودک )
· در طول عمل جراحی دندان
· در هنگام القاء بیهوشی
کارفرماها چگونه می توانند تماس کارکنان را با گازهای بیهوشی زائد کاهش دهند؟
· کارفرماها با برداشتن گامهای زیر می توانند تماس با گازهای بیهوشی زائد را کاهش دهند :
استقرار برنامه ارتباط با خطر:

• توسعه و اجرای برنامه ریزی بهداشتی و ایمنی شامل اطلاعاتی در خصوص تماس با خطرات و روش های کنترل آنها

• نصب برچسب مواد بیهوشی محتوی سیلندرها

• در دسترس قرار دادن برگه های اطلاعاتی ایمنی مواد ( MSDS )

• آموزش کارکنان

• نصب یک سیستم رفع آلودگی به سیستم انتقال بیهوشی بمنظور رفع گازهای بیهوشی زائد در اتاق عمل . گازهای زائد در مکانی تخلیه شوند که امکان بازگشت مجدد آنها به محیط بسهولت انجام نپذیرد .

· یک سیستم تهویه که هوا را در اتاق عمل گردش داده و جایگزین کند ، نصب نمائید .( حداقل 15 بار در ساعت هوا را جابجا نماید ، با حداقل 3 بار جایگزینی هوای تازه در ساعت )
· یک سیستم تهویه که هوا را در اتاق ریکاوری گردش داده و جایگزین کند ، ( حداقل 6 بار در ساعت هوا را جابجا نماید ، با حداقل 2 بار جایگزینی هوای تازه در ساعت ) تا از تماس با گازهای بیهوشی زائد جلوگیری نماید .
· نگهداری مناسب تجهیزات بیهوسی ، گردش تنفسی و سیستمهای دفع گازهای زائد بمنظور کاهش نشت گازهای بیهوشی در اتاق عمل .
· آموزش کارکنان در زمینه آگاهی از خطرات ، پیشگیری و کنترل تماس با گازهای بیهوشی زائد .
· توسعه برنامه نظارتی توسط فردی مطلع در مورد هر وسیله عمل . همچنین یک برنامه نظارتی باید شامل موارد زیر باشد :

• ارزیابی کمی اثر یک سیستم کنترل گاز زائد .

• سنجش مجدد غلظت گاز بیهوشی در منطقه تنفسی کارکنانی که در هنگام اجرای دستوالعملهای کاری بشدت در تماس هستند .

· نگهداری مناسب بایگانی نتایج جمع آوری شده نمونه برداری هواحداقل برای مدت 30سال .
· نگهداری سوابق پزشکی کارکنان در معرض برای مدت 30سال پس از اشتغال آنها .
· بدست آوردن اطلاعات اولیه در خصوص کبد و کلیه پرسنل اتاق عمل و مانیتورینگ دوره ای فانکشن های کلیه و کبد آنها .
· بایگانی تاریخچه پزشکی برای کارکنان و خانواده شان ، شامل تاریخچه شغلی ؛نتایج حاملگی کارکنان زن و ازدواج کارکنان مرد ( در صورت امکان )
چگونه می توانیم تماس پرسنل اتاق عمل را با گازهای بیهوشی زائد کاهش دهیم ؟
گازهای بیهوشی را تا غلظت های بسیار بالا نمی توان از طریق بو تشخیص داد .تماس با گازهای بیهوشی زائد را قبل از شروع بیهوشی با اجرای دستورالعملهای زیر کاهش دهید :
· سیستم های آسیب رسان بیهوشی را قبل از هر بار استفاده جستحو کنید . در مورد نقص ها و اختلالات تحقیق کنید .
· چک کردن گردش تنفسی بیماران در خصوص فشار منفی و مثبت را در چک لیست روزانه تجهیزات قرار دهید .
· سیستم تهویه موضعی و عمومی اتاق را روشن کنید .
· از اتصال مناسب تجهیزات دفع آلودگی مطمئن شوید .
· خروجی گاز را به سیستم تهویه مرکزی بیمارستان متصل نمائید .
· بعد از نصب ماسک یا لوله متصل به داخل نای نسبت به برقراری جریان گاز اقدام نمائید .
· تجهیزات بخار کننده را در زیر یک هود سقفی با سیستم تخلیه فعال پر کنید .
· تجهیزات بخارکننده را قبل یا بعد از دستورالعمل بیهوشی پر کنید .
· مطمئن شوید که لوله داخل نای یک اتصال راه هوائی کاملی را بوجود آورده است .برای ایمنی سیستم انتقال بیهوشی در حال کار و ایمنی بیماران از کمترین جریان گاز بیهوشی استفاده نمائید .
· از جریان بالای گاز بیهوشی اجتناب کنید تا ازنشت گاز جلوگیری نمائید . جریان بالا گازهای بیهوشی زائد بیشتری نسبت به جریان پائین گاز ایجاد می نماید .
· انتقال بیهوشی را بصورت دریچه باز انجام ندهید .( چکاندن گاز بیهوشی مایع فرار بر روی گاز پانسمان )
· در صورت استفاده از ماسک ممکن است بخوبی برای بیمار اندازه شود .
· به اندازه ای که امکان دارد قبل از جداسازی بیمار از سیستم تنفسی گاز باقیمانده در سیستم دفع آلودگی را پاک نمائید .
· گاز را قبل از خاموش نمودن سیستم تنفسی قطع نمائید .