HSE و بهداشت حرفه ای دانشگاه علوم پزشکی یزد( The Yazd Occupational Safety and Health&HSE)




ELECTROPLATINGOccupational Health Clinics for Ontario Workers Inc. 2

What is electroplating?

Electroplating is a chemical or electrochemical process of surface treatment. A metallic

layer is deposited on the base material. Common plating metals include: cadmium,

chromium, copper, gold, nickel, silver and their alloys. This information bulletin

focuses on chrome plating.

Why is electroplating important?

Electroplating is used for components and equipment in all fields of technology to:

a) protect the material against corrosion

b) improve the surface properties

c) achieve optimum decorative effects

What are the sources of exposure in chrome plating?

The main source of exposure is to tank contents (for example, mists, gases, vapours) that

become airborne due to tank agitation, tank temperature, dipping of parts, parts moving

along on hanging conveyors as well as batch changing activities and tank recharging.

How are the metal parts cleaned prior to chrome plating?

Before plating, most metal surfaces are cleaned in a degreaser, conditioned for the

plating process in a series of acid and caustic baths and then rinsed to remove remaining

bath liquids.


Occupational Health Clinics for Ontario Workers Inc. 3

What are the hazards of acid baths?

Acid baths are widely used in electroplating. The most common of these acids are

hydrochloric, nitric, nitric-hydrofluoric and sulfuric acids. Also, in what is called a

"bright dip," nitric and sulfuric acids are combined to give a shiny, mirror-like surface to

metals and alloys such as cadmium, copper, nickel and silver.

Direct contact with these acids can result in:

! severe skin burns

! repeated skin contact will cause scarring and open, ulcerated wounds

which are slow to heal

! burns on the eye can result in impaired vision and even blindness

Among the acids, concentrated sulfuric acid causes unusually severe burns and eye

damage. Hydrofluoric acid in contact with skin destroys tissue. It penetrates deep

where it can destroy soft tissues and bone, and cause electrolyte imbalance (particularly

with calcium).

These acids can release vapours, gases and mists which can cause serious damage to the

eyes, nose, throat and lungs. The extent of vapours and mists depends on the

temperature of the bath and air circulation in the room.

Vapours and mists released by acid baths can dissolve in the moist tissue of the eyes,

nose, throat and lungs, and cause irritation and burns of the tissues. At relatively low

vapour levels, the vapours dissolve before they get deep into the lungs, and the irritation

is felt in the upper respiratory system, the nose and throat, and on the eyes. If such

exposures persist, the irritation and burning give rise to nosebleeds and sinus problems

in the case of hydrogen fluoride exposure (can be a by-product of fluoroboric acid which

is used in some plating baths). Hydrogen fluoride vapours also cause digestive

symptoms, including nausea, vomiting, abdominal cramps and diarrhea.

Also, chronic (long-term) exposure can discolour, damage and even dissolve the surface

enamel of the teeth. In particular, hydrogen chloride, fluorine and nitric acid vapours

can discolour the teeth, and both sulfuric and hydrochloric vapours can also cause

erosion of the enamel in exposed teeth.

In case of sudden, extreme over-exposure, these vapours can reach deep into the lungs

and cause severe lung reactions and even death, usually from pulmonary edema (buildup

of fluid in the lungs).


Occupational Health Clinics for Ontario Workers Inc. 4

How can acid bath hazards be controlled?

A number of effective control measures can be taken to reduce the dangers of acid baths.

These include:

♦ good local exhaust ventilation to remove mists, vapours and gases above the tanks;

experience has shown that bright-dip baths of nitric and sulfuric acids need closer

fitting hoods and more effective exhaust than other types of acid baths; the rinse

baths may need ventilation as well;

♦ mist reducing agents and foam blankets on the surface can reduce misting;

♦ baths should be covered when not in use;

♦ chemicals should be added to the baths carefully to reduce splashing;

♦ full protective clothing should be provided and worn at all times, including full face

shield, chemical-type goggles, rubber gloves, boots and aprons;

♦ eating, drinking and smoking near tanks should be prohibited;

♦ emergency wash facilities, including shower and eyewash station should be located


What are the hazards of caustic baths?

Acid and caustic baths complement each other. Acid baths are best for removing scale,

rust and oxide coatings from metals, caustic (or alkaline) baths for removing oil, soils,

buffing compounds and paints. The most common caustics are sodium hydroxide and

potassium hydroxide (also called caustic soda and caustic potash, respectively). Most

caustic baths also contain a variety of special purpose additives.

Many baths use electrodes and pass electric current through the fluid to improve the

cleaning effects. These electrodes also release gas bubbles, which increases the mist

above the tank.


Occupational Health Clinics for Ontario Workers Inc. 5

Caustics in concentrated solutions are even more corrosive to the skin and eyes than


Direct contact with caustics can result in:

! deep, painful burns to the skin

! destroying the eye tissue if splashed into the eyes

Like acids, caustic vapours, mists and sprays irritate the eyes, nose, throat and lungs.

Persistent vapour exposure can cause a hole to form in the cartilage between the nostrils

of the nose (called a "perforated septum"). Lower mist levels can cause dermatitis. Also,

like acids, very high vapour expsures can cause pulmonary edema and death.

How are caustic bath hazards controlled?

The control measures for acid baths apply to caustic baths as well. However, because of

the rapid action of caustics on the eye, the need for eye goggles which fully cover the eye

and protect it from splashes in all directions is very important. A face mask is no

substitute for these goggles unless the mask encloses the face or head. Also, emergency

shower and eyewash fountains must be located nearby the caustic bath. In case of a

splash, the eye should immediately be washed for a full 15 minutes.


Occupational Health Clinics for Ontario Workers Inc. 6

What actually happens during the chrome plating process?

During the electroplating process

itself, the workpiece is immersed in a

solution containing the metal to be

plated. The appropriate electrode of a

low voltage, direct current power

supply is connected to the workpiece

so that usually it becomes the cathode

during electroplating. The other

electrode, usually an inert bar or the

metal being plated, is also placed in

the solution. When the current is

turned on, the metal in the solution

becomes plated on the workpiece.

Hydrogen gas is released at the

cathode and oxygen at the anode

(Figure 1). These gases are released as

bubbles at the liquid surface.

An electroplating tank is usually constructed of rigid plastic or steel with a plastic,

rubber or lead lining. The anodes and cathodes, hung from copper rods and immersed

in electrolyte are electrically connected to a dc power supply with heavy copper bus


Figure 2: Main

components of an

electroplating tank. Air is

exhausted with a perimeter

slot exhaust. Source: Burgess

WA. Recognition of Health

Hazards in Industry - A Review of

Materials & Processes, 2nd edition.

John Wiley & Sons Inc., 1995

Source: Burgess WA. Recognition of Health Hazards in Industry

- A Review of Materials & Processes, 2nd edition. John

Wiley & Sons Inc., 1995.












Occupational Health Clinics for Ontario Workers Inc. 7

What are the air contaminants produced in the electroplating process?

The main source of vapours, mist and gases during electroplating is the small gas

bubbles which form at the electrodes when the electric current is on. The bubbles rise

to the surface and burst, creating a fine mist above the bath. The speed with which

bubbles are formed varies greatly from one type of metal to another. For example,

copper plating generates few bubbles and little mist while chromium plating generates

bubbles rapidly with heavy misting (Figure 3).







Figure 3: (a) The gas bubble shown just before release from the bath, (b) small diameter mist

droplets are formed as the film cap of the gas bubble breaks, (c) a liquid jet is formed in the crater, (d)

larger droplets formed and released from the jet. Source: Burgess WA. Recognition of Health

Hazards in Industry - A Review of Materials & Processes, 2nd edition. John Wiley & Sons, Inc., 1995.

Contaminant generation rate also varies with metal ion concentration, current density,

bath additives and bath temperature. Air or mechanical agitation of the bath used to

improve plating quality, may also result in the release of mist.

The health significance of the mist generated by the electroplating processes depends

on the contents of the bath. In considering the nature of airborne contaminants

released from the bath, it is convenient to class the bath electrolyte as alkaline or acidic.

Chromium, copper, nickel and tin are commonly plated from acidic baths.

Chromium metal is electroplated from a chromic acid bath. Hexavalent chromium

causes lung cancer in humans. Evaluations by the California Department of Health

Services, the U.S. Environmental Protection Agency, and the U.S. Agency for Toxic

Substances and Disease Registry indicate that the risk of lung cancer to exposed

workers is extremely high. Also mists from chromium plating solutions cause burns

on the moist tissues of the eyes, nose and throat. These can cause scarring of the

cornea of the eye and of the nose and throat, with frequent nosebleeds. After many





Occupational Health Clinics for Ontario Workers Inc. 8




years of exposure, burns in the nostrils are especially slow to heal and may develop

into open, oozing sores (ulcers). Eventually, some workers develop a hole in the

cartilage that separates the two nostrils ("perforated septum").

Finally, nickel plating can release nickel sulfate fumes. Nickel compounds are highly

potent skin sensitizers and frequently cause a chronic skin condition called "nickel

itch". Nickel compounds can also irritate the eyes, nose and throat.

Nickel fumes have been proven to cause nasal and sinus cancers among nickel refinery

workers. In electroplating operations, the nickel compounds are different than those

encountered in a nickel refinery, however, nickel vapours in plating shops should be

treated with great caution and unnecessary exposure avoided.

How are hazards controlled in chrome plating?

Bath additives are available to reduce the surface tension of the electrolyte and,

therefore, to reduce misting. Additives are available to provide a thick foam that traps

mist released from the bath. These agents are best used for tanks that operate

continuously. A layer of plastic chips, beads or balls on the surface of the bath will

also trap the mist allowing it to drain back into the bath (see Figure 4 below).

Source: Burgess WA. Recognition of Health Hazards in Industry - A Review of Materials & Processes, 2nd

edition. John Wiley & Sons Inc., 1995

Figure 5 shows three exhaust hoods that are commonly installed for open-surface

tanks in plating shops. All are identified as lateral exhaust hoods since they bring the

air across the surface of the tank to the hood opening. Providing partial and total




Occupational Health Clinics for Ontario Workers Inc. 9

enclosures along with these hoods is frequently possible, providing excellent control of

air contaminants at modest flow rates.

Figure 5: Conventional open-surface tank exhaust hoods: (A) open fishtail, (B) slotted plenum

fishtail and (C) lateral slot. Source: Burgess WA. Recognition of Health Hazards in Industry - A Review of

Materials Processes, 2nd edition. John Wiley & Sons, Inc., 1995.

In addition to proper design and installation of good local exhaust ventilation,

adequate replacement air, backflow dampers on combustion devices to prevent carbon

monoxide contamination of the workplace and suitable air cleaning, must be provided.

The effectiveness of exhaust ventilation may be evaluated by air sampling at the

workplace and direct ventilation measurements at the bath. Because of severe

corrosion of the duct work, periodic checks of the exhaust systems in plating shops are

necessary. Airflow rates from each tank should be determined and compared with the

recommended exhaust rate. Qualitative assessment of ventilation is possible using

smoke tubes or other tracers. The effects of room drafts on the local exhaust

ventilation should be identified. Ventilation efficiency may be improved by using

partitions to minimize the draft effects.

An extensive review of the usefulness of various control technologies including local

exhaust ventilation, mist control additives, plastic chips and foam blankets has been

conducted by NIOSH (1985). Chips and mists suppressants were adequate for certain

baths, but for hard chrome plating and other critical control situations, these measures

should be used with local exhaust ventilation. The single most important feature

affecting worker exposure was whether a cover was in use on the tanks. In one case



Occupational Health Clinics for Ontario Workers Inc. 10

study the use of a cover resulted in a reduction of air concentrations by a factor of 20.

In several cases recommended minimum exhaust rates were found to be too high,

resulting in wasted energy. Also, the study indicated that push-pull ventilation was

an effective approach for tanks over 4 feet in width.

The educated use of protective equipment by electroplaters is extremely important for

preventing contact with various sensitizers and corrosive materials encountered in the

plating shop. Know what to wear and when! Minimum protective clothing should


! rubber gloves

! aprons (should come below the top of boots)

! boots

! chemical handler's goggles and face shields

! respirators

If respirators are required it is important that an appropriate respirator be chosen to

ensure adequate protection. Workers should also be trained on the respirator's

capabilities and limitations. Instruction should also include the care and maintenance

of the respirators.

The following should also be available in the workplace:

! A shower and eyewash station serviced with tempered water

! All personnel should have a change of clothing available

! Trained “first responders” (those trained in emergencies and


A wide range of chemicals handled in an open fashion does present a major dermatitis

hazard to the plater and skin contact should be avoided. Nickel is a skin sensitizer and

may cause "nickel itch", developing into a rash with skin ulcerations. If solutions are

splashed on work clothing it should be removed, the skin should be washed and the

worker should change into clean garments. The hands should be washed frequently

and eating, drinking and smoking should be prohibited in the work area.


Occupational Health Clinics for Ontario Workers Inc. 11

Protect yourself in case of accident!

! Know where the eyewash fountains are in the event of splashes of chemicals

into the eyes.

! Know where the emergency showers are.

! Know who to call if help is needed.

! Make sure electrical control panel padlocks are used for electrical lockout.

! Make sure location of emergency stop cables is known.

Due to the nature of the contaminants found in electroplating, first-aid instruction is

essential. The first-aid principles and treatments of greatest importance to the plating

industry are as follows:

! Act immediately

! Call 911

! Restore breathing and maintain circulation

! Never administer liquids to an unconscious person

! If the eyes are chemically affected, immediately flush with plenty of water for

at least 15 minutes

! If any skin surface is affected or the person's clothing saturated, get the

worker to a source of running water immediately (emergency shower, water

hose). Dilute the chemical with large amounts of water. Flush clothing

thoroughly before attempting to remove it.

! Stop bleeding if seriousIf workers are suffering symptoms from electroplating hazards they should

see a doctor and inform the Joint Health & Safety Committee.

The Occupational Health Clincs for Ontario Workers Inc. can assist in

medical, occupational hygiene and ergonomic evaluations for electroplating


فهرست مطالب مندرج

صنعت آبکاری چیست؟

تاریخچه آبکاری

مقابله بامعضل خوردگی

صنایع وابسته به آبکاری

بیماری های پوستی


قلیاها و سودها

حلال ها

خطرات ویژه

صنعت آبکاری چیست؟

بکاری به مجموعه فرآیندهایی که تحت آن، سطح قطعات فلزی یا غیرفلزی با لایه‌هایی از فلز یا غیر فلز جهت دست‌یابی به سطوح مناسب برای کاربردهای صنعتی یا صنعتی تزئینی و کاهش هزینه تولید انجام می‌گیرند، گفته می‌شود. بدین‌ترتیب هر کالای فلزی قبل از ورود به بازار، باید آبکاری شود در غیر این صورت، قابلیت استفاده ندارد.

تاریخچه آبکاری

تاریخچه آبکاری در اروپا به اواخر قرن 18 برمی‌گردد؛ درحالی‌که طبق برخی اسناد و مدارک سابقه آبکاری در ایران، حتی به دوره اشکانیان نیز می‌رسد. اما آبکاری در ایران معاصر، به پیش از 100 سال پیش بازمی‌گردد. ابراهیم‌خان صحاف‌باشی اولین کارگاه آبکاری را در خیابان لاله‌زار نو تاسیس کرد و با نصب انواع وان‌های آبکاری نیکل، مس، برنج، نقره و دستگاه‌های جنبی مورد نیاز، آبکاری صنعتی را در ایران پایه گذاری کرد.

مقابله با معضل خوردگی

یکی از اهداف و در عین حال مزایایی که صنعت آبکاری دارد، مقابله با معضل خوردگی و سایش است که براساس آمارهای موجود، میزان خسارت‌های ناشی از خوردگی رقمی برابر با 4/5 درصد تولید ناخالص ملی کشورهای جهان عنوان شده است. بدین ترتیب صنعت آبکاری با ایجاد پوشش‌های مناسب، سهم عمده‌ای در کاهش میزان خسارات وارده به قطعات و افزایش طول عمر آن‌ها دارد و خوردگی و سایش را به میزان قابل توجهی کاهش می‌دهد.

صنایع وابسته به آبکاری

اما شاید اگر صنایعی که به صنعت آبکاری وابسته هستند نام برده شوند، اهمیت بالای این صنعت آشکارتر می‌شود.

صنایعی نظیر صنایع دفاعی، خودروسازی، لوازم خانگی، مخابرات، کامیپوتر، ساختمان، پزشکی، بسته‌بندی، نفت و پتروشیمی، صنایع سنگین و منسوجات، همگی به‌نوعی وابسته به صنعت آبکاری هستند و آبکاری زیربنای آن‌ها محسوب می‌شود.

اگر صنایع را به دو گروه صنایع مادر و مصرفی تقسیم کنیم، صنعت آبکاری در هر دو گروه دارای کاربرد‌های زیادی است؛ در صنایع مادر مانند فولاد، آبکاری در بخش فولاد‌سازی برای بدنه خودرو و در صنایع مصرفی برای کلیه کالا‌های فلزی، صنعت آبکاری کاربرد دارد.

به طور خلاصه انواع آبکاری را می توان به گروه های زیر تقسیم کرد:

آبکاری با نیکل ، کروم ، مس ، روی ، کادمیوم ، قلع ، نقره ، طلا ، پلاتین و اجسام غیر هادی

برای بدست آوردن یک سطح فلزی مناسب نخستین عملی که با دقت باید صورت گیرد تمیز کاری است٬ زیرا چسبندگی خوب زمانی به وجود می‌آید که فلز پایه٬ سطحی کاملا تمیز و مناسب داشته باشد. بدین علت تمام لایه‌ها و یا قشرهای مزاحم دیگر از جمله کثافات٬ لکه‌های روغنی٬ لایه‌های اکسید٬ رسوبات کالامین که روی آهن در درجه‌های بالا ایجاد می‌شوند را از بین برد. عملیات آماده سازی عبارتند از:

سمباده‌کاری و صیقل‌کاری: طی آن سطوح ناصاف را به سطوح صاف و یکنواخت تبدیل می‌کنند.

چربی‌زدایی: طی آن چربی‌های روی سطح فلزات را می‌توان توسط عمل انحلال٬ پراکندگی٬ امولسیون٬ صابونی کردن و یا به روش تبادل بار از بین برد.

پرداخت: انحلال شیمیایی قشرهای حاصل از خوردگی روی سطح فلزات را پرداخت کردن می‌نامند که اساسا″ به کمک اسیدهای رقیق و در بعضی موارد توسط بازها انجام می‌گیرد.

آبکشی٬ خنثی‌سازی٬ آبکشی اسیدی٬ خشک کردن: خنثی‌سازی برای از بین بردن مقدار کم اسید یا مواد قلیایی که در خلل و فرج قطعه باقی می‌مانندو همچنین آبکشی اسیدی برای جلوگیری از امکان تشکیل قشر اکسید نازک غیر قابل رؤیت که موجب عدم چسبندگی لایه الکترولیتی می‌شود.

سم شناسي نه تنها مواد شيميايي مختلف در محيط هاي متفاوت را كه بدن انسان مي تواند تحمل كند، بلکه در يك فاصله زماني 8 ساعته كاری در روز قبل از اينكه منجر به صدمات احتمالي شود را نيز تعيين مي نمايد. اين مقادير به طور كلي به نام«مقاديرحد آستانه» يا (TLVs) ناميده مي شوند. بعضي از موسسات اجرايي مقررات بهداشتي ايالتي، ترجيح مي دهند كه به جاي (TLV) از (PLE) استفاده كنند .

PLE براي مواد مختلف مورد استفاده در كارگاه هاي آبكاري به ميزان زياد با درجه سميت آن مواد متغير مي باشد و ياTLVs ممكن است در زمان هاي مختلف متفاوت مي باشد. بعضي مواد علاوه بر TLV تعيين شده داراي مشخصه ديگري با حرف (C) هستند. تمركز اين قبيل مواد هيچگاه نبايد از ميزان TLV، حتي براي فاصله زماني كوتاه، افزايش يابد.

بسياري از مواد شيميايي مورد استفاده در صنايع آبكاري داراي نامهاي اختصاري هستند كه در اين مورد لازم است فرم شماره 20،OSHA، بعبارت ديگر «برگ مشخصات ايمني مواد» از توزيع كننده يا فروشنده مواد شيميايي درخواست شود. برگ مشخصات ايمني مواد  مقادير حد آستانه يا TLV را براي مواد خواسته شده در زمينه تركيبات آن، ارائه خواهد داد. عليرغم مطالعات و بررسيهاي اخير كه نشان مي دهد بيماري هاي حرفه اي در ميان كاركنان صنايع آبكاري به ندرت اتفاق مي افتد، در معرض مواد خطرناك با مواد سمي شيميايي قرار گرفتن، بزرگترين مشكل بهداشتي و ايمني در صنايع آبكاري مي باشد.

در اين مقاله آن دسته از مواد كه اثرات منفي و مشكلات جدي ناشي از آنها در زمينه ايمني و بهداشت به مرور زمان آشكار شده، مورد مطالعه و بحث قرار مي گيرد.

بيماري هاي پوستي

درماتيتس اصطلاحي كلي است كه به بيماري ها يا زخم هاي مربوط به پوست اطلاق مي شود. تقريبا نصف ادعاهاي جبران خسارات، ناشي از بيماري هاي حرفه اي مربوط به بيماري هاي پوستي مي باشد. به طور اساسي دو نوع از بيماري هاي پوستي وجود داردكه عبارتند از:

1- تحريك هاي اوليه بيماري هاي پوستي  كه ناشي از عوامل فيزيكي، مكانيكي يا شيميايي هستند.  2- بيماري هاي پوستي حساس شده، كه عكس العمل آلرژيكي نسبت به يك ماده معين است.         اين نوع حساسيت ها در طول يك دوره زماني معين به وجود مي آيد. زماني كه حساسيت كامل بر قرار شود، تماس جزئي يا در معرض قرار گرفتن بسيار كم از آن مواد، مي تواند موجب عكس العمل جدي شود. اين نوع از بيماري هاي پوستي تا حدودي بستگي به خصوصيات فردي و زمينه هاي مساعد و ميزان تحمل شخص دارد. بعضي مواد مي توانند موجب هر دو نوع بيماري تحريك هاي اوليه پوستي وبيماري هاي پوستي حساس شده باشند.

در معمولي ترين كارگاه هاي صنايع آبكاري، موادي كه بتوانند موجب هر دو نوع بيماري شوندعبارتند از:   اسيد كرميك، حمام هاي آبكاري نيكل و تري كلرور اتيلن يا پركلروراتيلن كه در چربي زدائي تبخير مي شوند و مورد استفاده قرار مي گيرند.

جدول زیر ليست موادي كه در عمليات آبكاري مي توانند موجب بيماري هاي پوستي شوند را ارائه مي دهد. بسياري از مسائل بيماري هاي پوستي ناشي از مواد شيميايي مورد استفاده در آبكاري مانند زخم ها، تاولها و تركهاي پوست در صورتيكه به آنها توجه و رسيدگي و درمان لازم نشود، اغلب منجر به زخم هاي ثانوي و دردناك مي شوند.












مواد شيميايي

موارد استفاده

عمل تحريك كنندگي

الف- اسيدها



1- اسيد كرميك

وانهاي آبكاري كرم آندايزينگ كرم- تبديل پوشش هاي كرمات

زخم روي پوست«سوراخ هاي كرم» تنفس كردن بخارات اسيد كرميك موجب سوراخ شدن ديواره بيني مي شود.

2- اسيد كلريد ريك

(جوهر نمك)

آماده سازي فلزات (زنگ برداري)

حساسيت ها و احتمال زخم پوستي

3- اسيد نيتريك

(جوهر شوره)

پاك كردن پوشش فلزات

سوختگيهاي جدي و زخم ها

4- اسيد سولفوريك

(جوهر گوگرد)

پاك كردن پوشش فلزات و آماده سازي آنها

تورم جدي غشاهاي مخاطي و خورندگي پوست

ب- قلياها(سودها)



1- هيدروكسيد سديم يا پتاسيم

پاك كردن پوشش فلزات و تنظيم PH وانهاي آبكاري

سوختگيهاي جدي و زخم هاي مزمن و از دست دادن ناخن ها

2- سيانور سديم يا پتاسيم

وانهاي آبكاري

تاولها و زخم هاي روي پوست

ج- المانهاي مواد



1- نمك هاي نيكل

وانهاي آبكاري نيكل

«خارش نيكل» جوشهائيكه موجب خارش جدي مي شوند، بعضي از افراد نسبت به ديگران حساس ترند

د- حلالها



1- تري كلرور اتيلن

چربي زدايي از فلزات

پوست خشك شده و يا تركدار مي شود كه ناشي از حل شدن چربي پوست مي باشد.


اسيدها به طور پيوسته در بيشتر فرآيند هاي آبكاري به منظور پاك كردن اكسيد هاي فلزي با آماده كردن مناسب سطوح جهت جانشيني مواد پوششي مورد استفاده قرار مي گيرند.

به طور كلي اسيد سولفوريك، اسيد كلريدريك، اسيد نيتريك و اسيد كرميك به حالت سرد و رقيق استفاده مي شوند. در هر صورت ممكن است هر نوع اسيد در ارتباط با تميز كردن در فرآيند آبكاري مورد استفاده قرار گيرد كه ميزان غلظت و درجه حرارت آن هنگام استفاده، بسته به نوع كار، متفاوت باشد.

آسيب هايي كه به طور كلي از كار با اسيدها بوجود مي آيند عبارتند از: درماتيتها، سوختگيها و آتش سوزي ها. مادام كه در جابجايي هر نوع اسيد بي دقتي  شود يا در محل كار تهويه ضعيف باشد مشكلات و خطرات بهداشتي و ايمني خاص خود را به وجود خواهند آورد.

محلول اسيد كرميك و بخارات اسيد كرميك ناشي از فرآيند آبكاري در اين محيط ها به علت تماس كارگران با آن، عفونت هاي پوست ايجاد مي كند كه معمولا به صورت مرطوب يا خشك سرباز نموده و التيام آن طولاني مي باشد. بخارات ناشي ازآن در فرآيند آبكاري مي تواند موجب سوراخ شدن تيغه بيني شود.

قليا ها و سود ها

محلول هاي قليايي(معمولا خيلي گرم) براي تميز كردن فلزات يا پلاستيك، قبل از انجام عمليات آبكاري مورد استفاده قرار مي گيرند. سوختگيهاي جدي ناشي از پاشيده شدن اتفاقي و با تماس وسيع با اين مواد ممكن است رخ دهد. بيشتر حوادث درارتباط با قلياهاي پاك كننده ناشي از بي دقتي در هنگام اضافه كردن به تانكها اتفاق مي افتد. افزايش اين مواد به تانكها بايستي با دقت و به آرامي و در حال اختلاط آهسته براي اطمينان پيدا كردن از يكنواختي محلول، صورت گيرد. تميز كننده يا سود، اگر به طور سريع به آب سرد اضافه شود ممكن است در ته تانك جمع شده و موجب پيدايش بخارات انفجاري شود. محلول هاي تميز كننده با روش الكتريكي، توليد گاز هيدروژن مي كنند كه گاز حاصل بسيار قابل انفجار بوده و صرفا با جرقه اي كوچك مشتعل مي گردد. بنابراين بسيار حائز اهميت است كه هنگام وارد يا خارج كردن قطعات كار از تانك تميز كننده الكتريكي، برق آن قطع باشد. در صورتيكه نتوان برق دستگاه را قطع كرد، بايستي دقت فوق العاده را نمود تا هنگام خارج نمودن قطعات كار از تانك، از زدن جرقه جلوگيري شود.


حلالها در صنايع آبكاري به منظور حذف روغن، چربي و كثيفي از قطعه اي كه بايد آبكاري شود، مورد استفاد قرارمي گيرند. اين حلالها همان تاثيرات پاك كردن كثيفي را روي پوست بدن انسان دارند و موجب پاك كردن يا حذف چربي طبيعي پوست مي شود كه تجربه ناخوشايندي است.

دو حلالي كه بيشترين كاربرد در چربي زدايي كارگاههاي آبكاري دارند عبارتند از: تري كلرور اتيلن و پركلروراتيلن. در صورتيكه براي مدت طولاني فردي در معرض اين حلالها قرار گيرد مي تواند موجب سر درد، سر گيجه، تهوع، غش و حتي مرگ او شود.

بيشترين حوادث جدي در ارتباط با اين حلال ها وقتي اتفاق مي افتد كه عمليات پاكسازي تانكها صورت مي گيرد. واضح است كه از همه راهنمائي هاي ايمني و پيشگيري در هنگام عمليات پاكسازي تانكها بايد استفاده نمود.

خطرات ويژه:

علاوه بر خطرات بهداشتي در ارتباط با مواد شيميايي در عمليات آبكاري، خطرات ويژه بسياري در عمليات روزمره كارگاهي ممكن است اتفاق بيفتد. بسياري از صدمات كاركنان آبكاري مربوط به لغزيدن آنها در راه رفتن است كه ناشي از تخليه بين تانكها و افزايش رطوبت محيط در عمليات پوشش دهي مي باشد. براي اصلاح و رفع اين مشكل، بسياري از كارگاه ها صفحات جاي پا و رفت و آمدي نصب مي كنند. اين صفحات، كاركنان را از سطوح لغزنده كف كارگا ها مصون نگه مي دارد و درصورتيكه اين صفحات به علت شرايط محيط، زنگ زده و يا خوردگي پيدا كنند از بين مي روند كه اگر به طور صحيح تعمير و يا قسمت هاي فرسوده تعويض نشوند ممكن است موجب صدمات جدي براي كاركنان شود.

آسيب هاي چشمي ممكن است از انجام كار بدون دقت كافي در اطراف تانك هاي عمليات آبكاري كه بدون استفاده از عينك هاي محافظ چشم، صورت گرفته باشد، اتفاق افتد. از آنجا كه در فرآيند هاي آبكاري معمولا از جريان الكتريكي استفاده مي شودخطر شوك الكتريكي به طور جدي وجود دارد. واضح است كه نه تنها از جريان برق در فرآيند آبكاري استفاده مي شود، بلكه براي تامين نيروي محرك از دستگاه ها و وسايلي مانند كمپرسور هوا، مكنده هاي تهويه هوا، يكسو كننده ها و المان هاي حرارتي جهت گرم كردن تانكها استفاده مي شود. بنابر اين بسيار حائز اهميت است كه اين وسائل طوري سيم كشي شده و حتما داراي سيم اتصال به زمين باشند كه طبق كدهاي الكتريكي ملي جهت حفاظت كاركنان در مقابل شوك الكتريكي بسيار مهم هستند.

آتش سوزيها در كارگاه هاي آبكاري كمتر مورد توجه قرار مي گيرند ولي اين آتش سوزي ها با خسارات زياد در آبكاري ها اتفاق مي افتد كه به علت نگهداري و انبار كردن ظروف حاوي مواد و يا استفاده نا صحيح از وسايل، ممكن است حادث شود.  به عنوان مثال محلول هاي سيانور عوامل احيا كننده هستند و اگر با اكسيد كننده قوي مثل نيترات آمونيوم يااسيد كرميك تماس پيدا كند، مي تواند منجر به انفجار شود. المانهاي حرارتي برق در وانهاي آبكاري جهت گرم گردن محلول ها در تانك هاي پلاستيكي مي تواند موجب آتش سوزي با خسارات بسيار شود. در صورتيكه سطح مايع داخل تانك به علت تبخير كاهش پيدا كند، المانهاي حرارتي، ديواره بدنه پلاستيكي تانك را تحت تاثير قرار داده موجب آتش سوزي و در صورت پيشرفت به داخل كانال هاي پلاستيكي كه اغلب در سيستم تهويه اطراف تانكها وجود دارد، موجب پيچيدگي و ايجاد خسارت بيشتر شود.

بسياري از اين خطرات ويژه، زماني اتفاق مي افتد كه از مقررات كار گاهي تحت عنوان تيتر 29، سر پيچي شود. بخش 1910 اين مجموعه كه مقررات فدرال دراين مورد بي نهايت موثر است بوسيله NIOSH تحت عنوان«راهنماي بهداشت و ايمني براي كارگاه هاي آبكاري الكتريكي» تعيين شده كه شامل چك ليست ايمني درباره سر پيچي از مقررات مي باشد و اگر به طور صحيح مورد استفاده قرار گيرد مي تواند به عنوان وسيله بسيار با ارزش براي دستيابي به شرايط كار ايمن در عمليات آبكاري الكتريكي، مي باشد.


+ نوشته شده در  شنبه نوزدهم اردیبهشت ۱۳۸۸ساعت 9:44  توسط مهرزاد ابراهیم زاده | 
صفحه نخست
پروفایل مدیر وبلاگ
پست الکترونیک
عناوین مطالب وبلاگ
درباره وبلاگ
مهرزاد ابراهیم زاده هستم عضو گروه بهداشت حرفه ای دانشگاه علوم پزشکی کردستان و مدرس ، مشاور ، ممیز و سرممیز سیستم های مختلفIMS,5S ,ISO9000,OHSAS 18000, ISO14000, HSE-MS در صنایع و پروژه های مختلف نفت و گاز از طرف گروه بین المللی CCPL Norway. این وبلاگ جهت آشنایی دانشجویان و مهندسان بهداشت حرفه ای با مباحث روز رشته تهیه وتنظیم شده است و امیدواریم که مشکلات عزیزان فعال در این رشته را تا حدودی برطرف سازد .
به دلیل سوء استفاده کپی برداران در وبلاگ کپی برداری ممنوع می باشد لذا در صورت درخواست هر کدام از مطالب با ارسال پیام به مدیر وبلاگ مطالب به ایمیل شما ارسال
می شود.
با عضویت در خبرنامه وبلاگ از مزایای ویژه مانند: دریافت رایگان وسریع مطالب-آگاهی از جدیدترین اخبار بهداشت حرفه ای و .... بهرمند خواهید شد.

مدیر وبلاگ:مهرزاد ابراهیم زاده

شماره های تماس:


نظر یادتون نره !

پیوندهای روزانه
The Yazd-Iran Occupational Safety and Health Blog
وبلاگ بهداشت محیط یزد
پوسترهای ایمنی
آرشیو پیوندهای روزانه
نوشته های پیشین
اسفند ۱۳۹۳
بهمن ۱۳۹۳
آذر ۱۳۹۳
مهر ۱۳۹۳
مرداد ۱۳۹۳
تیر ۱۳۹۳
خرداد ۱۳۹۳
اردیبهشت ۱۳۹۳
فروردین ۱۳۹۳
اسفند ۱۳۹۲
دی ۱۳۹۲
آذر ۱۳۹۲
آبان ۱۳۹۲
مهر ۱۳۹۲
شهریور ۱۳۹۲
مرداد ۱۳۹۲
تیر ۱۳۹۲
خرداد ۱۳۹۲
اردیبهشت ۱۳۹۲
فروردین ۱۳۹۲
اسفند ۱۳۹۱
بهمن ۱۳۹۱
دی ۱۳۹۱
آذر ۱۳۹۱
آبان ۱۳۹۱
مهر ۱۳۹۱
شهریور ۱۳۹۱
مرداد ۱۳۹۱
تیر ۱۳۹۱
خرداد ۱۳۹۱
اردیبهشت ۱۳۹۱
فروردین ۱۳۹۱
اسفند ۱۳۹۰
بهمن ۱۳۹۰
دی ۱۳۹۰
آذر ۱۳۹۰
آرشیو موضوعی
کلیات بهداشت حرفه ای
عوامل فیزیکی زیان آور محیط کار
عوامل شیمیایی زیان آور محیط کار
سم شناسی
بیماری های ناشی از کار (طب کار)
ایمنی (برق - داربست....
فصلنامه علمی تخصصی طب کار
مقالات بهداشت حرفه ای
The Yazd-Iran Occupational Safety and Health Blog
جزوه بیوشیمی عمومی موسسه دکتر خلیلی
جزوه آزمون کارشناسی و کارشناسی ارشد بهداشت حرفه ای
تازه های کتاب بهداشت حرفه ای
وبلاگ بهداشت محیط یزد
منابع کنکور کاردانی به کارشناسی بهداشت حرفه ای
MSDS مواد
MSDS تمام مواد
پاورپوینت(ایمنی-بیماریهای ناشی از کار-سم شناسیو...
همایش های مربوط به (بهداشت حرفه ای و HSE ,...
پوسترهای ایمنی
بیماریهای ناشی از کار
HSE و مطالب مختلف راجع به آن
وبسایت مجله علمی پژوهشی تخصصی طب کار
بهداشت حرفه ای البرز
بهداشت حرفه ای ساوه
مهندس مهران قلعه نوعی
بهداشت حرفه ای تهران(رسول توکلی)
مطالبی در مورد HSE
آقای دکتر تیمور اللهیاری
بهداشت حرفه ای زنجان
ایمنی و بهداشت حرفه ای IOHAS
سایت موژ(درباره بهداشت محیط،بهداشت حرفه ای وایمنی صنعتی)
آموزشی NIOSH و OSHA
ایمنی و بهداشت حرفه ای SKLF
HSE , HSE (هوبان)
ایمنی و بهداشت حرفه ای مشهد
مهندسی بهداشت حرفه ای خانم چاپانی
ايمني صنعتی وبهداشت حرفه ای-OHSAS
بهداشت حرفه ای و ایمنی صنعتی شبستر
سایت موژ
عادل شکری
خلیل کریمی
سايت H.S.E – مهندس احمدوند
انجمن علمي ايمني صنعتي(ISA)
جستوجوگر MSDS
دانلود پروژه های بهداشت حرفه ای
پیشگیری از حوادث ناشی از کار(محمد زنگنه)
بهداشت حرفه ای کاشان-مشهد
بهداشت حرفه ای و سلامت کارگر
وبلاگ خانم مهندس رحيمي نژاد
مهندس رادفر
ايمني و بهداشت ماهشهر
ایمنی و بهداشت صنعتی
بهداشت حرفه ای ابهر
بهداشت حرفه ای
وبلاگ دانشجویان داروسازی شیراز
بهداشت محیط دانشگاه تهران و ایران
ایمنی و بهداشت حرفه ای آمل
بهداشت حرفه اي سبزوار
انجمن بهداشت و ایمنی شغلی کردکوی
بهداشت محیط
سايت ايمني
بهداشت حرفه ای نوین(حمید ابراهیمی)
کمیته بین المللی کنترل عفونت
بهداشت حرفه ای و ایمنی صنعتی
مدیریت بهداشت ؛ ایمنی و محیط زیست آبادان
وبسایت SKLF
بهداشت ﺣﺮﻓﻪ ای و اﯾﻤﻨﯽ
به وبلاگ بهداشت، ایمنی و محیط زیست زاگرس



Display Pagerank

Powered by WebGozar